Wat is jullie rol binnen Regiocertificering?

Sanne: “Wij verzamelen bedrijfsdata van kwekers die deelnemen aan Regiocertificering, met informatie over percelen, teelten, gewasbescherming en bemesting. Vervolgens analyseren we deze gegevens door de milieubelasting op bodem en watersysteem van het afgelopen teeltseizoen te berekenen. Door KPI’s te berekenen, kunnen kwekers en teeltexperts elkaars werkwijze vergelijken en van elkaar leren. Dit helpt kwekers bij het plannen van een duurzamere teelt voor het volgende jaar, waarbij ze individueel begeleid worden door een teeltadviseur.”

Dat rekenen aan KPI’s klinkt ingewikkeld. Wat voor achtergrond hebben jullie?

Sanne: “Ik heb milieukunde en klimaatstudies gestudeerd aan de HAS in Den Bosch en Wageningen Universiteit. Daarnaast ben ik opgegroeid op een hobby boerenbedrijf, waardoor ik van jongs af aan affiniteit heb gehad met de landbouwsector. De afgelopen jaren heb ik meerdere keren KPI’s berekend voor groepen agrarische ondernemers, met focus op de carbon footprint en milieubelasting.”

Stefan: “Ik heb biologie gestudeerd aan de Radboud Universiteit Nijmegen en heb altijd een passie gehad om te werken met data en cijfers. Ik help door ruwe data in Excel te verwerken en KPI’s te berekenen. Daarnaast overleggen we regelmatig met collega’s en teeltexperts van Delphy om ervoor te zorgen dat we de indicatoren correct berekenen en de teelt optimaal verduurzamen.”

Hoe weten jullie of de aangeleverde gegevens kloppen?

Sanne: “We hebben onze werkwijze bij enkele kwekers getest. Vooraf sturen we een vragenlijst waarin we aangeven welke informatie we willen verkrijgen. Daarnaast hebben we met de teeltexperts bepaald om enkele documenten ter check op te vragen. Vervolgens bespreken we alle data met de teeltadviseurs om te controleren of alles klopt en logisch is. Indien er onduidelijkheden zijn, gaan we terug naar de kweker.”

Kunnen jullie al iets zeggen over de informatie die jullie hebben verkregen?

Stefan: “Nog niet veel, maar we zien dat sommige kwekers zeer duurzaam telen en dat er verschillen zijn tussen percelen en bedrijven. Dit kan te maken hebben met de bloemsoort of cultivar. Deze inzichten vormen aanknopingspunten voor gesprekken met de kwekers, zowel individueel als in groepsverband. We zijn ervan overtuigd dat onze aanpak met Regiocertificering werkt en zorgt voor verduurzaming.”

Kunnen de deelnemende kwekers jullie bellen voor een afspraak?

Sanne: “In deze eerste fase zijn de deelnemende bedrijven al bekend. We sturen de vragenlijsten en bellen de kwekers voor een afspraak. Dit doen we graag zelf om het proces strak te kunnen organiseren.

Het project Regiocertificering is een samenwerking tussen telers en experts met als doel diverse duurzaamheidsdoelen te bereiken in de regio Duin- en Bollenstreek. Door gebruik te maken van kritische prestatie-indicatoren (KPI’s), gezamenlijke leerprocessen en ondersteuning van teeltadviseurs, streven telers ernaar hun bedrijfsvoering te verduurzamen en de emissies naar het milieu te minimaliseren. Lees hier meer over Regiocertificering.

Eind 2023 is een plan opgesteld om in de regio Duin- en Bollenstreek aan de slag te gaan om de regionale doelen (geformuleerd in het Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied) te gaan halen. Het behalen van doelen in een gebied doe je niet alleen. Het vereist een aanpak waarbij kwekers, sectoren en organisaties samen aan de slag gaan, ondersteuning krijgen van experts en met elkaar kunnen klankborden. Dit is het plan onder de titel Regiocertificering.

Vanuit Schuttelaar en Partners is Harry Kager, met zijn collega Léon Jansen, door ons ingeschakeld om het plan op te stellen. Tal van partijen als LTO Noord, organisaties binnen en buiten de sector, experts en bollentelers zijn geraadpleegd en hebben aan het plan meegewerkt. De plannenmakerij is in januari 2024 in feite afgerond door Simon Pennings. Pennings overhandigde het projectplan om aan de slag te gaan met Regiocertificering aan Jaap Smit, de commissaris van de Koning.

Waarom zijn jullie door KAVB en Greenport gevraagd om te helpen bij het opstellen van een plan?

Collega Léon en ik willen de wereld een beetje beter maken en de agrifood sector helpen verduurzamen. Daarbij heb ik van huis uit een sterke drive om ondernemers in de agrarische sector te helpen. Maar eerlijk gezegd denk ik dat het komt doordat we de sector, overheden en maatschappelijke organisaties met een aantal andere complexe vraagstukken hebben mogen helpen. Daarbij proberen we altijd een transparante rol te hebben en mogelijk te maken dat partijen samenwerken aan ambities, overheidsdoelstellingen en op een voor ondernemers realistische manier. Bijvoorbeeld als het gaat om biodiversiteit en milieuaspecten.

Ik verbind partijen. Mooie projecten van ons waar ik trots op ben zijn bijvoorbeeld ook het Deltaplan Biodiversiteitsherstel (www.samenvoorbiodiversiteit.nl) en ik ben voorzitter van een Nederlands agrifood platform om de sector in Oekraïne te helpen en te verduurzamen. Regiocertificering is ook een heel mooi initiatief. Voor mijn gevoel is het vooral een initiatief van de kwekers in overleg met allerlei organisaties in de regio zelf. Daar word ik blij van, want het komt voort uit ‘willen’.

Wat houdt volgens jou Regiocertificering in?

De sector in de regio staat voor opgaven als het gaat om plantgezondheid, waterkwaliteit, bodemkwaliteit, biodiversiteit, energie en klimaat. Regiocertificering is een systematiek om op bedrijfsniveau inzichtelijk te maken hoe de bedrijven scoren op deze thema’s en om samen te kijken hoe de prestaties te verbeteren. Het gaat dus om inzicht en samen leren. Telers in de Duin- en Bollenstreek onderkennen de urgentie om hun bedrijfsvoering verder te verduurzamen en op een gestructureerde en inzichtelijke wijze de regionale doelen te halen.

Provincie, Hoogheemraadschap van Rijnland en andere partijen in het gebied zien de opgaven ook en zijn positief dat kwekers daarmee aan de slag willen. Ik heb veel verschillende mensen en organisaties het afgelopen half jaar mogen interviewen over de voorgestelde aanpak. Wat mij opvalt is dat echt veel mensen in de regio positief zijn over de kwekers en melkveehouders. Helemaal nu ze actief aan de slag willen om gebiedsdoelen te halen. De eerste prioriteit is het voldoen aan de normen van de Kaderrichtlijn Water door het verminderen van de impact op het milieu door meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen. Dat gaat met deze aanpak lukken!

Wat zijn de volgende stappen?

We zijn opgestart. In mei 2024 hebben we een groep kwekers van voorjaarsbloeiers, o.a. tulpenbollen, gesproken. Zij willen meedoen en willen vooral dat we direct aan de slag gaan. Komende maanden zijn zij heel druk op het bedrijf en gaan wij allerlei bedrijfsdata bij de ondernemers ophalen en de indicatoren (KPI’s: kritische prestatie indicatoren) per bedrijf berekenen. Het verkrijgen van die bedrijfsdata, het doorrekenen en met een duur woord ‘benchmarken’ is veel werk komende zomer. Dit stuk is essentieel en de basis voor vervolgdiscussie en individueel advies in het najaar. Tegelijkertijd hebben enkele vaste plantenkwekers zich bij ons gemeld om een tweede pilotgroep te vormen.

Door samen te werken als kwekers, met adviseurs en met partijen daaromheen zoals het Hoogheemraadschap en de Provincie kunnen we grotere stappen zetten dan ieder afzonderlijk en houden we elkaar scherp. We beginnen met fosfaat en waterkwaliteit in een kleine groep, maar het doel is: meer thema’s en meer telers.

Hoe kijk jij naar de toekomst van Regiocertificering en de uitwerking op de Duin- en Bollenstreek?

De aanpak is gericht op verduurzamen en het behalen van de gebiedsdoelen. Daarvoor starten we nu met pilotgroepen en willen we snel uitbreiden naar meer agrarische ondernemers. We zitten nu in de pilot- en ontwikkelfase en werken toe naar een systeem dat kan blijven functioneren de komende jaren. Het draait daarbij vooral om samen leren, duurzaamheidsprestaties inzichtelijk maken en deze prestaties verbeteren. Regiocertificering is daarbij een waarborg dat de sierteelt en gehele agrarische sector in de regio voldoet aan de maatschappelijke opgaven.

Het pilotprogramma bestaat onder andere uit het berekenen van Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s). Er werd tijdens de bijeenkomst aandacht besteed aan hoe KPI’s zijn opgesteld en hoe deze bijdragen aan het behalen van de doelen van het Zuid-Holland Programma Landelijk Gebied (ZH-PLG). Met voorbeeldberekeningen werd duidelijk hoe een KPI er in de praktijk uit komt te zien. Daarnaast was er iemand van provincie Zuid-Holland aanwezig om te vertellen over het belang van Regiocertificering voor de provincie, waaronder waterkwaliteit.

Tijdens de bijeenkomst was er ook ruimte voor vragen, opmerkingen en discussie. Zo was één van de vragen: Wordt de data berekend (en gepresenteerd) op basis van perceel, gewas en het totaal van het bedrijf? Maar ook: Worden de voorbeeldberekeningen gemaakt op bedrijfs- of gewasniveau? De organisatie heeft hier zo goed mogelijk geprobeerd antwoord op te geven en heeft daarnaast ook belangrijke input gekregen voor de voortzetting van het programma. Eén van de deelnemers: “Als deze groep een goed gevoel heeft bij het pilotprogramma, dan kunnen we beweging maken.” De organisatie kijkt terug op een waardevolle avond en start van het pilotprogramma.

Meer Regiocertificering

Lees hier meer over over de achtergrond en de doelen van Regiocertificering.

Regiocertificering in de Duin- en Bollenstreek is ontwikkeld om vanaf 2024 gezamenlijk te werken aan de doelen van het Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied (ZH-PLG) op het gebied van water, bodem, biodiversiteit en klimaat. Door de prestaties op het gebied van deze opgaven inzichtelijk te maken wordt duidelijk waar we nu staan en wat de voortgang is in de sierteelt en vasteplantensector. Het stappenplan (bekijk hier de flyer) voor Regiocertificering is de afgelopen maanden ontwikkeld en het traject is inmiddels toe aan de eerste fase: het uitvoeren van het pilotprogramma met een tiental bollentelers in de streek.

Kritische Prestatie Indicatoren

Tijdens de ontwikkeling van het plan blijkt dat de grootste prioriteit voor de regio Duin- en Bollenstreek is om te voldoen aan de normen van de Kaderrichtlijn Water. Met behulp van zogeheten Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s) worden de prestaties van telers op het gebied van emissies naar het oppervlaktewater en grondwater in kaart gebracht en vergeleken met de bijbehorende streefwaarden. Door individuele adviezen en doelgerichte maatregelen kunnen eventuele overschrijdingen worden teruggedrongen en daarmee verbetert de waterkwaliteit. Het is de bedoeling dat Regiocertificering uitbreidt en zo meerdere opgaven van ZH-PLG kan omvatten en aanpakken.

Pilotprogramma

In 2024 starten twee pilotgroepen, waarvan in mei de eerste. Deze twee groepen gaan aan de slag met de KPI’s, de streefwaarden en doelgerichte maatregelen. Naast deze inspanningen ligt er nadruk op het gezamenlijk delen en ontwikkelen van kennis en ervaringen. Op deze manier zetten telers voortdurend stappen in de verduurzaming van de teelt. Bij de uitvoering van het pilotprogramma komen verschillende aspecten kijken zoals het berekenen van de KPI’s, het verwerken van de resultaten, het ontwikkelen van individuele adviezen, het organiseren van de bijeenkomsten van de pilotgroep, het faciliteren van de onderlinge samenwerking en het leren van elkaar.

Samenwerking

De uitvoering van het projectplan Regiocertificering wordt gedaan door Greenport Duin- en Bollenstreek, Schuttelaar & Partners en Delphy. Zij werken samen met provincie Zuid-Holland en meerdere partijen in de streek. Voor vragen of opmerkingen over het plan van Regiocertificering neemt u contact op met Harry Kager (06-10 47 28 74).

In het voorjaar van 2022 bezocht Jaap Smit onze Bollenstreek en n.a.v. dit bezoek heeft Koning Willem-Alexander om een terugkoppeling gevraagd over de aandachtspunten die de agrarische sector in de Duin- en Bollenstreek heeft. Jaap Smit heeft beloofd om het projectplan Regiocertificering te delen met de Koning. De eerstvolgende stap in het project is om dit jaar een pilot te draaien in de Duin- en Bollenstreek met een aantal kwekers. Vanuit hier volgt een verdere invulling van het project en de certificering.

Wat houdt de certificering in?

De Greenport staat voor grote opgaven als het gaat om plantgezondheid, waterkwaliteit, bodemkwaliteit, biodiversiteit, energie en klimaat. Om o.a. de prestaties van deze opgaven inzichtelijk te maken is het plan ontstaan voor ‘Regiocertificering’. Hiermee kunnen de doelen van het Programma Landelijk Gebied (ZH-PLG) op een gestructureerde en inzichtelijke wijze behaald worden. Regiocertificering is ook een aanpak om gezamenlijk als telers verder te verduurzamen. Lees hier meer over de Regiocertificering.

Foto: Martijn Beekman