Eind 2023 is een plan opgesteld om in de regio Duin- en Bollenstreek aan de slag te gaan om de regionale doelen (geformuleerd in het Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied) te gaan halen. Het behalen van doelen in een gebied doe je niet alleen. Het vereist een aanpak waarbij kwekers, sectoren en organisaties samen aan de slag gaan, ondersteuning krijgen van experts en met elkaar kunnen klankborden. Dit is het plan onder de titel Regiocertificering.

Vanuit Schuttelaar en Partners is Harry Kager, met zijn collega Léon Jansen, door ons ingeschakeld om het plan op te stellen. Tal van partijen als LTO Noord, organisaties binnen en buiten de sector, experts en bollentelers zijn geraadpleegd en hebben aan het plan meegewerkt. De plannenmakerij is in januari 2024 in feite afgerond door Simon Pennings. Pennings overhandigde het projectplan om aan de slag te gaan met Regiocertificering aan Jaap Smit, de commissaris van de Koning.

Waarom zijn jullie door KAVB en Greenport gevraagd om te helpen bij het opstellen van een plan?

Collega Léon en ik willen de wereld een beetje beter maken en de agrifood sector helpen verduurzamen. Daarbij heb ik van huis uit een sterke drive om ondernemers in de agrarische sector te helpen. Maar eerlijk gezegd denk ik dat het komt doordat we de sector, overheden en maatschappelijke organisaties met een aantal andere complexe vraagstukken hebben mogen helpen. Daarbij proberen we altijd een transparante rol te hebben en mogelijk te maken dat partijen samenwerken aan ambities, overheidsdoelstellingen en op een voor ondernemers realistische manier. Bijvoorbeeld als het gaat om biodiversiteit en milieuaspecten.

Ik verbind partijen. Mooie projecten van ons waar ik trots op ben zijn bijvoorbeeld ook het Deltaplan Biodiversiteitsherstel (www.samenvoorbiodiversiteit.nl) en ik ben voorzitter van een Nederlands agrifood platform om de sector in Oekraïne te helpen en te verduurzamen. Regiocertificering is ook een heel mooi initiatief. Voor mijn gevoel is het vooral een initiatief van de kwekers in overleg met allerlei organisaties in de regio zelf. Daar word ik blij van, want het komt voort uit ‘willen’.

Wat houdt volgens jou Regiocertificering in?

De sector in de regio staat voor opgaven als het gaat om plantgezondheid, waterkwaliteit, bodemkwaliteit, biodiversiteit, energie en klimaat. Regiocertificering is een systematiek om op bedrijfsniveau inzichtelijk te maken hoe de bedrijven scoren op deze thema’s en om samen te kijken hoe de prestaties te verbeteren. Het gaat dus om inzicht en samen leren. Telers in de Duin- en Bollenstreek onderkennen de urgentie om hun bedrijfsvoering verder te verduurzamen en op een gestructureerde en inzichtelijke wijze de regionale doelen te halen.

Provincie, Hoogheemraadschap van Rijnland en andere partijen in het gebied zien de opgaven ook en zijn positief dat kwekers daarmee aan de slag willen. Ik heb veel verschillende mensen en organisaties het afgelopen half jaar mogen interviewen over de voorgestelde aanpak. Wat mij opvalt is dat echt veel mensen in de regio positief zijn over de kwekers en melkveehouders. Helemaal nu ze actief aan de slag willen om gebiedsdoelen te halen. De eerste prioriteit is het voldoen aan de normen van de Kaderrichtlijn Water door het verminderen van de impact op het milieu door meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen. Dat gaat met deze aanpak lukken!

Wat zijn de volgende stappen?

We zijn opgestart. In mei 2024 hebben we een groep kwekers van voorjaarsbloeiers, o.a. tulpenbollen, gesproken. Zij willen meedoen en willen vooral dat we direct aan de slag gaan. Komende maanden zijn zij heel druk op het bedrijf en gaan wij allerlei bedrijfsdata bij de ondernemers ophalen en de indicatoren (KPI’s: kritische prestatie indicatoren) per bedrijf berekenen. Het verkrijgen van die bedrijfsdata, het doorrekenen en met een duur woord ‘benchmarken’ is veel werk komende zomer. Dit stuk is essentieel en de basis voor vervolgdiscussie en individueel advies in het najaar. Tegelijkertijd hebben enkele vaste plantenkwekers zich bij ons gemeld om een tweede pilotgroep te vormen.

Door samen te werken als kwekers, met adviseurs en met partijen daaromheen zoals het Hoogheemraadschap en de Provincie kunnen we grotere stappen zetten dan ieder afzonderlijk en houden we elkaar scherp. We beginnen met fosfaat en waterkwaliteit in een kleine groep, maar het doel is: meer thema’s en meer telers.

Hoe kijk jij naar de toekomst van Regiocertificering en de uitwerking op de Duin- en Bollenstreek?

De aanpak is gericht op verduurzamen en het behalen van de gebiedsdoelen. Daarvoor starten we nu met pilotgroepen en willen we snel uitbreiden naar meer agrarische ondernemers. We zitten nu in de pilot- en ontwikkelfase en werken toe naar een systeem dat kan blijven functioneren de komende jaren. Het draait daarbij vooral om samen leren, duurzaamheidsprestaties inzichtelijk maken en deze prestaties verbeteren. Regiocertificering is daarbij een waarborg dat de sierteelt en gehele agrarische sector in de regio voldoet aan de maatschappelijke opgaven.

Het pilotprogramma bestaat onder andere uit het berekenen van Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s). Er werd tijdens de bijeenkomst aandacht besteed aan hoe KPI’s zijn opgesteld en hoe deze bijdragen aan het behalen van de doelen van het Zuid-Holland Programma Landelijk Gebied (ZH-PLG). Met voorbeeldberekeningen werd duidelijk hoe een KPI er in de praktijk uit komt te zien. Daarnaast was er iemand van provincie Zuid-Holland aanwezig om te vertellen over het belang van Regiocertificering voor de provincie, waaronder waterkwaliteit.

Tijdens de bijeenkomst was er ook ruimte voor vragen, opmerkingen en discussie. Zo was één van de vragen: Wordt de data berekend (en gepresenteerd) op basis van perceel, gewas en het totaal van het bedrijf? Maar ook: Worden de voorbeeldberekeningen gemaakt op bedrijfs- of gewasniveau? De organisatie heeft hier zo goed mogelijk geprobeerd antwoord op te geven en heeft daarnaast ook belangrijke input gekregen voor de voortzetting van het programma. Eén van de deelnemers: “Als deze groep een goed gevoel heeft bij het pilotprogramma, dan kunnen we beweging maken.” De organisatie kijkt terug op een waardevolle avond en start van het pilotprogramma.

Meer Regiocertificering

Lees hier meer over over de achtergrond en de doelen van Regiocertificering.

Regiocertificering in de Duin- en Bollenstreek is ontwikkeld om vanaf 2024 gezamenlijk te werken aan de doelen van het Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied (ZH-PLG) op het gebied van water, bodem, biodiversiteit en klimaat. Door de prestaties op het gebied van deze opgaven inzichtelijk te maken wordt duidelijk waar we nu staan en wat de voortgang is in de sierteelt en vasteplantensector. Het stappenplan (bekijk hier de flyer) voor Regiocertificering is de afgelopen maanden ontwikkeld en het traject is inmiddels toe aan de eerste fase: het uitvoeren van het pilotprogramma met een tiental bollentelers in de streek.

Kritische Prestatie Indicatoren

Tijdens de ontwikkeling van het plan blijkt dat de grootste prioriteit voor de regio Duin- en Bollenstreek is om te voldoen aan de normen van de Kaderrichtlijn Water. Met behulp van zogeheten Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s) worden de prestaties van telers op het gebied van emissies naar het oppervlaktewater en grondwater in kaart gebracht en vergeleken met de bijbehorende streefwaarden. Door individuele adviezen en doelgerichte maatregelen kunnen eventuele overschrijdingen worden teruggedrongen en daarmee verbetert de waterkwaliteit. Het is de bedoeling dat Regiocertificering uitbreidt en zo meerdere opgaven van ZH-PLG kan omvatten en aanpakken.

Pilotprogramma

In 2024 starten twee pilotgroepen, waarvan in mei de eerste. Deze twee groepen gaan aan de slag met de KPI’s, de streefwaarden en doelgerichte maatregelen. Naast deze inspanningen ligt er nadruk op het gezamenlijk delen en ontwikkelen van kennis en ervaringen. Op deze manier zetten telers voortdurend stappen in de verduurzaming van de teelt. Bij de uitvoering van het pilotprogramma komen verschillende aspecten kijken zoals het berekenen van de KPI’s, het verwerken van de resultaten, het ontwikkelen van individuele adviezen, het organiseren van de bijeenkomsten van de pilotgroep, het faciliteren van de onderlinge samenwerking en het leren van elkaar.

Samenwerking

De uitvoering van het projectplan Regiocertificering wordt gedaan door Greenport Duin- en Bollenstreek, Schuttelaar & Partners en Delphy. Zij werken samen met provincie Zuid-Holland en meerdere partijen in de streek. Voor vragen of opmerkingen over het plan van Regiocertificering neemt u contact op met Harry Kager (06-10 47 28 74).

In het voorjaar van 2022 bezocht Jaap Smit onze Bollenstreek en n.a.v. dit bezoek heeft Koning Willem-Alexander om een terugkoppeling gevraagd over de aandachtspunten die de agrarische sector in de Duin- en Bollenstreek heeft. Jaap Smit heeft beloofd om het projectplan Regiocertificering te delen met de Koning. De eerstvolgende stap in het project is om dit jaar een pilot te draaien in de Duin- en Bollenstreek met een aantal kwekers. Vanuit hier volgt een verdere invulling van het project en de certificering.

Wat houdt de certificering in?

De Greenport staat voor grote opgaven als het gaat om plantgezondheid, waterkwaliteit, bodemkwaliteit, biodiversiteit, energie en klimaat. Om o.a. de prestaties van deze opgaven inzichtelijk te maken is het plan ontstaan voor ‘Regiocertificering’. Hiermee kunnen de doelen van het Programma Landelijk Gebied (ZH-PLG) op een gestructureerde en inzichtelijke wijze behaald worden. Regiocertificering is ook een aanpak om gezamenlijk als telers verder te verduurzamen. Lees hier meer over de Regiocertificering.

Foto: Martijn Beekman

De bollensector in de Duin- en Bollenstreek is toonaangevend in de wereld en loopt voorop als het gaat om duurzaamheid en technologische ontwikkelingen. Om de prestaties op het gebied van plantgezondheid, waterkwaliteit, bodemkwaliteit, biodiversiteit, energie en klimaat zichtbaar te maken is het plan ontstaan om regiocertificering te ontwikkelen en op een gestructureerde en inzichtelijke wijze de doelen van het Programma Landelijk Gebied (ZH-PLG) te gaan halen. Regiocertificering is ook een aanpak om gezamenlijk als telers verder te verduurzamen. Door de actualiteit en de transitie van het landelijk gebied in de komende jaren is het van groot belang voor de sector om richting de overheid en maatschappelijke organisaties inzicht te bieden in de stand van zaken en manier waarop de grote opgaven voor de komende tijd gehaald gaan worden.

Bijdrage Provincie Zuid-Holland

Provincie Zuid-Holland heeft Regiocertificering omarmd en maakt de uitwerking mede mogelijk. Regiocertificering zorgt ervoor dat de bollensector in de Duin- en Bollenstreek aantoonbaar voldoet aan de opgaven inzake waterkwaliteit, klimaat en biodiversiteit. Op 20 juni jl. is het toetsbaar voorontwerp van het Zuid-Hollandse Programma Landelijk Gebied (ZH-PLG) gepubliceerd. In het voorontwerp staan de plannen voor het landelijk gebied van Zuid-Holland die, samen met de plannen van de andere provincies, moeten leiden tot het behalen van de nationale en internationale doelen voor natuurherstel, waterkwaliteit en klimaat. Eén van de benoemde maatregelen in het plan van Zuid-Holland is het doorontwikkelen van duurzaam ondernemen als onderdeel van ‘Regiocertificering’.

Inzichtelijk maken

Regiocertificering dient, zoveel mogelijk op basis van bestaande registraties, de duurzaamheidsprestaties van telers inzichtelijk te maken. Met behulp van Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s) wordt duidelijk wat de invloed is van de bedrijfsvoering op de biodiversiteit op het bedrijf en in de omgeving. Door het verzamelen en analyseren van individuele bedrijfsgegevens, wordt de inzet van telers voor milieu, klimaat, natuur en landschap op een uniforme en integrale manier gemonitord en gecertificeerd.

Het instrument Regiocertificering is wellicht landelijk toepasbaar. Daarbij geldt dat de opgaven op het gebied van waterkwaliteit, klimaat en natuurherstel verschillen per gebied. Voor de initiatiefnemers is nu eerst van belang om te focussen op de bollenteelt en alle open grond sierteeltbedrijven van de gehele Duin- en Bollenstreek, van Vogelenzang tot Wassenaar.

In gesprek met telers

De initiatiefnemers willen de Regiocertificering zo ontwikkelen dat die inspirerend, werkbaar, zonder onnodig papierwerk en algemeen geaccepteerd is. Harry Kager en Léon Jansen van het advies- en communicatiebureau Schuttelaar & Partners nemen de projectcoördinatie op zich. Zij werken de opzet voor Regiocertificering uit en maken een stappenplan voor de komende jaren. Zij zijn verantwoordelijk voor het raadplegen van verschillende partijen, zoals telers, overheden, wetenschappers en overige experts. Kager en Jansen hebben veel ervaring met complexe multi-stakeholder processen in de land- en tuinbouw. Zij willen graag deze maand eerst een aantal telers en partijen individueel spreken, zullen dan de ideeën uitwerken en vervolgens later dit jaar in een of meerdere bijeenkomsten voorleggen.

Initiatiefnemers

Regiocertificering is een initiatief van Simon Pennings (kringvoorzitter KAVB Duin- en Bollenstreek), Greenport Duin- en Bollenstreek en KAVB in overleg met provincie Zuid-Holland, Keukenhof, LTO Noord, Anthos, gemeenten en waterschap.