Woensdag 29 januari vond in de Watertoren van Hillegom de informatiebijeenkomst ‘Via Regiocertificering naar verduurzaming in de Duin- en Bollenstreek’ plaats. Tijdens deze bijeenkomst blikten we terug op de voortgang en resultaten van het project Regiocertificering. Dit project biedt kwekers in de bollenteelt een unieke kans om hun verduurzamingsmaatregelen en emissiewaarden te spiegelen aan collega’s, met begeleiding van praktijkgerichte adviseurs. Op deze manier werken zij via een meerjarige aanpak voortdurend aan verdere verduurzaming. En, de resultaten uit het eerste jaar zijn hoopgevend! Om die reden gaan we door om dit verder te verdiepen en te verbreden.
De bijeenkomst werd geopend door Maarten Prins (programmamanager Greenport Duin- en Bollenstreek), waarna Robert Geurts (Gebiedsmanager Kust & Duinen van provincie Zuid-Holland) zijn visie op Regiocertificering deelde. Harry Kager (Schuttelaar & Partners) lichtte vervolgens het belang van dit initiatief toe, dat door de telers zelf is opgezet en een essentiële rol speelt in de verduurzaming van de sector. Hij besprak hoe deelname aan de pilot kwekers helpt bij het verbeteren van de waterkwaliteit en een positieve impact op de omgeving heeft. Daarnaast gaf hij uitleg over de methodiek met KPI’s en werden de inzichten en resultaten van de eerste pilot gepresenteerd. Joke Stoop, bioloog bij Living Lab B7, gaf een inspirerende bijdrage over biodiversiteit. Ze besprak hoe natuur en landschap meetbaar gemaakt kunnen worden en welke stappen er al gezet worden in de Bollenstreek.
Het was een waardevolle bijeenkomst waarin niet alleen kennis werd gedeeld, maar ook ruimte was voor vragen en het leggen van nieuwe verbindingen. De oproep vanuit het publiek om het project nog breder uit te dragen onderstreept het belang van Regiocertificering.
Eerdere bijeenkomsten
De eerdere twee bijeenkomsten waren exclusief toegankelijk voor de pilotgroep Voorjaarsbloeiers, waarbij de data werd besproken en werd gekeken hoe – door middel van wijzigingen – er duurzaamheidsslagen gemaakt kunnen worden en voldaan kan worden aan de streefwaarden. Bij één van de bijeenkomsten waren ook de erfbetreders (teeltadviseurs en leveranciers gewasbescherming) aanwezig. Zij komen bij de kwekers op het erf en kunnen met hun kennis en expertise de kwekers op weg helpen naar een duurzamere teelt.
Het team Regiocertificering is aanwezig bij de Relatiedag van Agrifirm-GMN op dinsdag 4 februari.
De Greenport staat voor grote opgaven als het gaat om plantgezondheid, waterkwaliteit, bodemkwaliteit, biodiversiteit, energie en klimaat. Om o.a. de prestaties van deze opgaven inzichtelijk te maken is het plan ontstaan voor ‘Regiocertificering’. Hiermee kunnen de doelen van het Programma Landelijk Gebied (ZH-PLG) op een gestructureerde en inzichtelijke wijze behaald worden. Regiocertificering is ook een aanpak om gezamenlijk als telers verder te verduurzamen.
RegiocertificeringRegiocertificering in beeld
Flyer en poster downloaden
Download hier de flyer om te verspreiden, op de kantine tafel te leggen of op te hangen. Ook de poster over biodiversiteit is hier de te downloaden.
De presentatie die gegeven werd tijdens het GreenportCAFÉ over Regiocertificering is ook beschikbaar. Klik hier om te presentatie in te zien.
Bijeenkomst Via Regiocertificering naar verduurzaming in de Duin- en Bollenstreek: eerste resultaten hoopgevend!
De KPI’s die voor elk bedrijf berekend zijn de onder andere de meststoffen KPI’s als de stikstofbalans, de fosfaatbalans en de organische stoffenbalans. Het merendeel van de stikstof- en fosfaatbalansen zijn positief. Dat betekent dat er verliezen optreden van stikstof en fosfaat naar het milieu. De uitslagen van KPI’s voor narcis liggen gemiddeld het laagst; narcis zorgt dus voor minder fosfaat- en stikstofbelasting op het milieu. In de tulpenteelt zien we grote verschillende tussen de bedrijven bij het gebruik van organische meststoffen en kunstmest.
Gewasbescherming KPI’s
De zaken die rondom gewasbeschermingsmiddelen gemeten zijn, zijn de milieubelasting van de middelen die gebruikt zijn in de teelt, de milieubelasting excl. Grondwater, het probleemstoffengebruik en de middelen die gebruikt zijn voor bolontsmetting.
Het vervolg van het project
Naast opschaling van het aantal ondernemersgroepen en deelnemers naar andere teelten is de overweging om binnen de pilotgroep in te zetten op verdieping, waarin we verder kijken naar de diepere resultaten, de onderlinge verschillen en het verbeterpotentieel. Er volgt in elk geval nog een definitieve bedrijfsrapportage en een set van adviezen om de milieu impact te verlagen.
Wat is de toekomst van de bollenteelt en de land- en tuinbouw als geheel in de regio Duin- en Bollenstreek?
Berend Potjer: “Een Duin- en Bollenstreek zonder kleurrijke bollenvelden in het voorjaar is bijna niet voor te stellen, het heet niet voor niets de Duin- en Bollenstreek. De bollenteelt is belangrijk voor de regio, vanuit de hele wereld komen mensen naar Zuid-Holland om te genieten van de bloeiende velden. De licence to operate staat ter discussie en de druk op het gebied is groot. We moeten slim omgaan met de beperkte ruimte en de sector moet haar licence to operate behouden door bij te dragen aan een goede balans tussen natuur, water en bodem. Duurzame teelt zonder chemicaliën helpt om deze balans te behouden en draagt bij aan economische groei. De provincie werkt daar graag aan mee.”
Kwekers van bloemen en vaste planten in de Duin- en Bollenstreek gaan samen aan de slag om hun milieu-impact te verminderen. Zij zetten momenteel in op het verbeteren van de waterkwaliteit en daarmee het behalen van de Kaderrichtlijn Water. Dit doen zij onder de titel Regiocertificering. Hoe belangrijk is het dat zij dit initiatief hebben genomen om aan de slag gaan?
Berend Potjer: “Het getuigt van visie en daadkracht dat de markt zelf het initiatief heeft genomen voor Regiocertificering. Ondernemers werken hierbij gezamenlijk aan maatschappelijke doelen zoals het verbeteren van de waterkwaliteit en het terugdringen van emissies. Ik zie dan ook uit naar de uitkomsten van de eerste jaarrapportage. Het is begrijpelijk dat de sector een appèl heeft gedaan aan de overheid om deze ontwikkeling te ondersteunen.”
Het Rijk is gestopt met het Nationaal Programma Landelijk Gebied. GS hebben afgesproken om de provinciale aanpak (het Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied oftewel ZH-PLG) voort te zetten vanuit de gegroeide samenwerking in de gebieden. Wat is in uw ogen nodig om vanuit deze samenwerking te komen tot voortgang in de verduurzaming van de agrarische bedrijven?
Berend Potjer: “Met het stopzetten van het NPLG door het Rijk zijn de problemen niet verdwenen. De doelen op het gebied van natuur, landbouw, water, stikstof en klimaat veranderen niet en het kabinet onderkent dat ook. We moeten allemaal een bijdrage leveren aan het realiseren van die water-, klimaat- en natuurdoelstellingen. Samen met onze inwoners, bedrijven en overheden uit het gebied willen we ons hiervoor blijven inzetten. Dat doen we door de samenwerking in de gebieden voort te zetten, door concrete projecten uit het Maatregelenpakket uit te voeren en door kennisopbouw en leerervaringen mogelijk te maken. Juist dit soort lerende processen zijn hiervoor essentieel. Samen met Living Lab B7 onderzoeken we bijvoorbeeld hoe de Bollenstreek stappen kan zetten in biodiversiteitsherstel. Zo kunnen we bijvoorbeeld unieke bollenvogels als de gele kwikstaat en veldleeuwerik behouden voor het gebied.”
Heeft u een tip voor de kwekers die aan de slag gaan met Regiocertificering? Heeft u een tip voor de betrokken overheden die aan de slag gaan met Regiocertificering?
Berend Potjer: “Toon lef, ga aan de slag en leer van je collega’s! Door het delen van ervaringen met collega’s helpen jullie elkaar naar een hoger kwaliteitsniveau. Ook de provincie heeft veel ervaring met lerend werken. Weet ons te vinden als je ervaring uit wil wisselen of tegen dingen aanloopt. De collectieve inzet van de ondernemers, de steun van betrokken overheden en een toenemende vraag naar gecertificeerde bollen vormen samen de basis voor een duurzame toekomst van de sector.”
Vragen aan gedeputeerde Meindert Stolk
Hoe kijkt u naar de sierteelt en de gehele landbouw in de regio Duin- en Bollenstreek?
Meindert Stolk: “Ik ken de bollensector als een sterke innovatieve sector, die nu ook weer vooroploopt met de inzet van bijvoorbeeld robots en weerbare teelten. Dat ze de toekomst met vertrouwen tegemoetzien, blijkt uit de geïnitieerde samenwerking in de regiocertificering, dat is een nieuwe coöperatieve aanpak van lastige vraagstukken.”
Voor welke maatschappelijke én regionale doelen is innovatie volgens u van belang voor de sierteelt en andere landbouwsectoren in de Duin- en Bollenstreek?
Meindert Stolk: “Het is vooral belangrijk om samen aan de slag te gaan met nieuwe duurzame verdienmodellen. Dus inzetten op teelten en melkveehouderij met behoud van een schoon milieu en behoud van een sterk verdienmodel. Ook de inzet van internationale medewerkers en het zorgen voor goede arbeidsomstandigheden zijn actuele vraagstukken. De uitdaging is om mooie producten te blijven leveren op een duurzame manier, met behoud van inkomen. Daar moeten we samen mee aan de slag als ondernemers, provincie en andere partijen.”
Welke vorm(en) van ondersteuning kunt u bieden aan kwekers en andere agrarische ondernemers te helpen als zij verduurzamen?
Heeft u een tip voor de kwekers die aan de slag gaan met Regiocertificering? Heeft u een tip voor de betrokken overheden die aan de slag gaan met Regiocertificering?
Meindert Stolk: “Regiocertificering is een voorbeeld voor de aanpak in de hele grondgebonden land- en tuinbouw. Je kan het ook zien als een vervolg op Kringloopcertificaten in Midden-Delfland. Agrarisch ondernemers die het initiatief nemen voor een aanpak en een perspectief voor individuele bedrijven én voor het gebied. Het zou fantastisch zijn als deze vorm van samenwerking bredere navolging krijgt. Ga op bezoek bij de ondernemers in Midden-Delfland, zij hebben al 15 jaar ervaring met KPI-doelsturing in de praktijk!”
Naast dat er data van de telers verzameld wordt, is het een bedrijfsbezoek ook een mooi moment om toe te lichten aan de telers hoe dit project een belangrijke rol kan spelen om alle telers op weg te helpen om in de toekomst aan de Kaderrichtlijn Water te voldoen. Met dit project willen we stimuleren dat telers elkaar gaan helpen.
Data voor opstellen KPI’s
Op dit moment hebben we van meer dan de helft van de telers die meedoen de data verkregen. Sanne en Stefan verwerken deze data om KPI’s (Kritische Prestatie Indicatoren) te berekenen en de verschillen tussen percelen, gewassen en telers te bepalen. Deze KPI’s geven uiteindelijk inzage in de verduurzamingsmogelijkheden voor de bollenteelt.
Vervolgstappen
De verwachting is dat over ongeveer een maand vanaf nu (dus half oktober 2024) een update volgt over de eerste bevindingen die zijn gedaan aan de hand van de data. Via deze weg maken Sanne en Stefan ook gebruik van de mogelijkheid om de telers die meedoen nu al te bedanken voor hun inzet en het delen van deze waardevolle data. Met elkaar werken we aan het verduurzamen van de bollenteelt in de Duin- en Bollenstreek. Regiocertificering is daar een middel toe.
Sanne: “Wij verzamelen bedrijfsdata van kwekers die deelnemen aan Regiocertificering, met informatie over percelen, teelten, gewasbescherming en bemesting. Vervolgens analyseren we deze gegevens door de milieubelasting op bodem en watersysteem van het afgelopen teeltseizoen te berekenen. Door KPI’s te berekenen, kunnen kwekers en teeltexperts elkaars werkwijze vergelijken en van elkaar leren. Dit helpt kwekers bij het plannen van een duurzamere teelt voor het volgende jaar, waarbij ze individueel begeleid worden door een teeltadviseur.”
Dat rekenen aan KPI’s klinkt ingewikkeld. Wat voor achtergrond hebben jullie?
Sanne: “Ik heb milieukunde en klimaatstudies gestudeerd aan de HAS in Den Bosch en Wageningen Universiteit. Daarnaast ben ik opgegroeid op een hobby boerenbedrijf, waardoor ik van jongs af aan affiniteit heb gehad met de landbouwsector. De afgelopen jaren heb ik meerdere keren KPI’s berekend voor groepen agrarische ondernemers, met focus op de carbon footprint en milieubelasting.”
Stefan: “Ik heb biologie gestudeerd aan de Radboud Universiteit Nijmegen en heb altijd een passie gehad om te werken met data en cijfers. Ik help door ruwe data in Excel te verwerken en KPI’s te berekenen. Daarnaast overleggen we regelmatig met collega’s en teeltexperts van Delphy om ervoor te zorgen dat we de indicatoren correct berekenen en de teelt optimaal verduurzamen.”
Hoe weten jullie of de aangeleverde gegevens kloppen?
Sanne: “We hebben onze werkwijze bij enkele kwekers getest. Vooraf sturen we een vragenlijst waarin we aangeven welke informatie we willen verkrijgen. Daarnaast hebben we met de teeltexperts bepaald om enkele documenten ter check op te vragen. Vervolgens bespreken we alle data met de teeltadviseurs om te controleren of alles klopt en logisch is. Indien er onduidelijkheden zijn, gaan we terug naar de kweker.”
Kunnen jullie al iets zeggen over de informatie die jullie hebben verkregen?
Stefan: “Nog niet veel, maar we zien dat sommige kwekers zeer duurzaam telen en dat er verschillen zijn tussen percelen en bedrijven. Dit kan te maken hebben met de bloemsoort of cultivar. Deze inzichten vormen aanknopingspunten voor gesprekken met de kwekers, zowel individueel als in groepsverband. We zijn ervan overtuigd dat onze aanpak met Regiocertificering werkt en zorgt voor verduurzaming.”
Kunnen de deelnemende kwekers jullie bellen voor een afspraak?
Sanne: “In deze eerste fase zijn de deelnemende bedrijven al bekend. We sturen de vragenlijsten en bellen de kwekers voor een afspraak. Dit doen we graag zelf om het proces strak te kunnen organiseren.
Het project Regiocertificering is een samenwerking tussen telers en experts met als doel diverse duurzaamheidsdoelen te bereiken in de regio Duin- en Bollenstreek. Door gebruik te maken van kritische prestatie-indicatoren (KPI’s), gezamenlijke leerprocessen en ondersteuning van teeltadviseurs, streven telers ernaar hun bedrijfsvoering te verduurzamen en de emissies naar het milieu te minimaliseren. Lees hier meer over Regiocertificering.
