‘Ontdekken wat we kunnen leren van biologische bollenteelt’

Vervolgens kwam Visser in contact met Wolf Mooij, de huidige projectleider van het proefveld. Visser: “Voor mij is het lastig om naast mijn andere werkzaamheden, voldoende aandacht te geven aan het biologisch proefveld. Wolf had wel tijd, maar geen verstand van bollen telen. Wat dat betreft kan hij altijd een beroep doen op mij en de andere vier telers die bij het project betrokken zijn.”

Biologische plantversterkers

Visser was benieuwd naar de mogelijkheden van biologische bollenteelt. Niet om daarna op grote schaal biologische bloembollen te telen, wel om te leren of er manieren zijn om de gangbare teelt de verduurzamen. Sommige dingen gaan goed. Maar wat het ene jaar goed gaat, kan het andere jaar voor problemen zorgen. Zo werden in het eerste jaar biologische plantversterkers ingezet om zuur te bestrijden. “Dat werkte best goed, zonder dat we hoefden te schuimen of dopen. Dit jaar werkte dat weer minder.”

Onkruid grootste uitdaging

Het komende jaar wordt gewerkt aan drie doelen. Onkruid mechanisch onder de knie krijgen. De beste mix van plantversterkers bepalen om vuur onder controle te krijgen en onderzoeken of een UV lamp schimmels zoals botrytis kan bestrijden.
Onkruid is de grootste uitdaging in de biologische teelt. Handmatig wieden kost te veel tijd. “Ploegen is slecht voor het bodemleven. Het eerste jaar hadden we voor de start geploegd en vervolgens een laag houtvezel aangebracht. Dat werkte goed. Het tweede jaar niet ploegen, leverde alweer meer onkruid. We gaan nu aan de slag met wiedeg`, zegt Visser.” Het perceel is voorzien van vaste rijpaden, dat heeft een gunstige invloed op het bodemleven.

Kennisplatform Duurzame Bollenstreek

Economische haalbaarheid is belangrijk in het project. “De teelt zelf wordt niet gesubsidieerd. Bij de inzet van middelen kijken we of het rendabel is. Biologisch telen is geen doel op zich”, zegt Visser. Het doel is om er met elkaar van te leren een schonere en natuurinclusievere teelt te ontwikkelen. Dat is de reden dat het Ecologisch Proefveld ondersteund wordt vanuit het project Kennisplatform Duurzame Bollenteelt. Het kennisplatform ontvangt steun vanuit de Europese EIP-samenwerkingsregeling.

Wintervoedselakker voor vogels

Het proefveld bevindt zich op het perceel van WAM Pennings, het bedrijf dat Allan Visser runt met zijn oom Simon Pennings. Het proefveld van 1 ha heeft vier teeltvakken van ieder acht bedden. De vakken zijn gescheiden door bloemenstroken. Een laatste stuk in de vorm van een pizzapunt doet dienst als wintervoedselakker voor vogels. In de vakken groeien tulpen, narcissen, hyacinten en dahlia. WAM Pennings levert de tulpen, JUB Holland is betrokken voor de narcissen,  Mts Zeestraten voor hyacint en Weijers Blooming Dalhlia  voor Dahlia. Wolf Mooij en Henk Verdegaal coördineren alle werkzaamheden op het veld. De telers worden bijgestaan door twee teeltadviseurs van Agrifirm en Delphy en Anne Marie van Dam voor het bodemadvies.

Alternatief voor kunstmest

Drie tot vier keer per jaar komt de groep bij elkaar. Ze bepalen dan onder andere welke rassen worden gezet en de strategie om bijvoorbeeld vuur te bestrijden. Ook beslissen ze dan of dezelfde partijen worden doorgeteeld of dat er andere cultivars worden geplant. “De vraagstukken die we onderzoeken zijn voor de adviseurs ook een mooie uitdaging”, zegt Allan Visser. “Biologische teelt maakt geen gebruik van kunstmest, en het is best lastig om met organische meststoffen zoals Monterra of met luzernekorrels de stikstofvoorziening goed te krijgen. Maar er zijn meer vragen. Bijvoorbeeld wat we kunnen doen tegen virus of vuur. Chemisch hebben we hier wel oplossingen voor, biologisch nog niet.”

SKAL gecertificeerd

Op het proefveld worden zoveel mogelijk resistente rassen gebruikt. Inmiddels gaat het ecologisch proefveld het derde jaar in. Het veld is SKAL gecertificeerd. Dat betekent dat de bollen die nu worden geplant officieel het bio keurmerk mogen dragen. Hoewel de resultaten in de teelt wisselend zijn, heeft Allan Visser wel ervaren dat de opbrengst een stuk lager is dan in de gangbare teelt. “Maar het is ons niet te doen om de winst. De afgelopen jaren bezochten veel collega’s, maar ook stakeholders zoals de Gedeputeerde van provincie Zuid-Holland, het proefveld. Het is goed om de opgedane kennis over schone en natuurinclusieve teelt te delen.”

Kasia Treure: ‘Kijk samen naar wat wél kan, bijvoorbeeld met flexibele arbeid’ 

Eén van de oplossingen is flexibele roostering of gedeelde arbeid tussen bedrijven. Om erachter te komen of dat ook werkt voor jouw bedrijf organiseert de HCA, namens de Greenports Duin- en Bollenstreek en Boskoop, een serie kennisbijeenkomsten.
Kasia Treure, expert op het gebied van arbeidsrecht en flexibilisering, begeleidt de bijeenkomsten over flexibele roostering en gedeelde arbeid.
Haar boodschap aan ondernemers: “Er is juridisch vaak meer mogelijk dan je denkt. Kom naar de bijeenkomsten en leer van elkaar.” De Human Capital Agenda organiseert de randvoorwaarden en begeleiding. Zo kunnen ondernemers werken aan toekomstgericht ondernemerschap. Deelname is kosteloos.

Kennis van flexwerk

Zestien jaar geleden kwam Kasia Treure, afgestudeerd in bestuursrecht, als arbeidsmigrant uit Polen naar Nederland. “In Polen heerste crisis en ik kon kiezen: werken bij McDonalds in Polen of in de orchideeën in Nederland.” Ze koos het laatste. Anderhalf jaar werkte ze voor een uitzendbureau, vervolgens werkte ze jarenlang als intercedente voor hetzelfde uitzendbureau.
In 2019 voegde ze met de studie HRM Management aan de Hogeschool Utrecht nog meer theoretische kennis toe aan haar ervaring. “Ik heb beide kanten van de uitzendwereld meegemaakt. Veel mooie en ook minder mooie dingen gezien. Daardoor weet ik wel heel goed hoe deze wereld werkt.”

Nieuwe mogelijkheden ontdekken

Inmiddels werkt Kasia als zelfstandig HR-specialist. Afgelopen zomer begeleidde ze twee trainingen over deelarbeid en flexibele roostering. Ondernemers uit regio Boskoop en een enkeling uit de Duin- en Bollenstreek dachten mee over oplossingen die aansluiten bij de dagelijkse praktijk. In september vond eenzelfde bijeenkomst plaats in de Duin- en Bollenstreek.
Kasia Treure: “Het begint bij de vraag hoe ondernemers hun personeelszaken nu organiseren. Daarbij gaat het niet om het delen van gevoelige bedrijfsinformatie. Juist door ervaringen uit te wisselen, ontdek je nieuwe mogelijkheden. Tijdens één van de bijeenkomsten ontstond een interessante discussie tussen twee ondernemers: de één werkte met flexkrachten, de ander niet. Door daarover in gesprek te gaan, leer je van elkaar.”

Samenwerking biedt kansen

“Veel ondernemers hebben nooit gekeken of ze arbeid anders kunnen invullen. Ze denken niet na hoe ze eventueel iets in de productie of mindset kunnen aanpassen om bijvoorbeeld nieuwe medewerkers aan te trekken. Vaak wordt gedacht dat als er eenmaal huisvestiging is geregeld, een tekort aan personeel vanzelf oplost. Natuurlijk moet je dat meenemen in je personeelsbeleid, maar het is niet de heilige graal.”
Het delen van arbeid tussen bedrijven met een andere arbeidspiek is één van de mogelijkheden. Samenwerking tussen bedrijven uit de Greenports Duin- en Bollenstreek en Boskoop biedt kansen. Beide gebieden kennen verschillende pieken in de werkdruk en kunnen elkaar daardoor aanvullen.

Meer mogelijk dan je denkt

“Een belangrijke drempel is de gedachte dat er juridisch weinig mogelijk is”, zegt Kasia Treure. “Maar wetgeving vormt het kader. Daarbinnen is veel mogelijk, bijvoorbeeld bij het onderling uitlenen van medewerkers. Het begint met onderzoeken wat bij je bedrijf past en daar goede afspraken over maken.” Die goede afspraken zijn essentieel. Over verantwoordelijkheden, ziekteverzuim en de kosten die daarmee samenhangen. “Uitzendarbeid blijft bestaan. Je kunt niet alles automatiseren en er blijft altijd behoefte aan flexibiliteit. Tegelijkertijd zie ik dat wet- en regelgeving die flexibiliteit steeds verder gaat beperken. De mogelijkheden om tijdelijke contracten aan te bieden, zowel via uitzendconstructies als binnen het reguliere arbeidsrecht, komen steeds meer onder druk te staan.”
Maar juist daarin ziet Kasia Treure ook kansen. “Het is tijd om anders naar personeel en flexibiliteit te kijken. Hoe zorg je ervoor dat je eigen medewerkers duurzaam inzetbaar blijven? Hoe kun je arbeid slimmer organiseren, bijvoorbeeld door personeel te delen tussen bedrijven of anders om te gaan met flexibele roosters? Volgens mij ligt daar een belangrijk deel van de oplossing. Niet blijven denken vanuit tijdelijke contracten, maar vanuit de mogelijkheden die je met je bestaande personeel kunt creëren.

Van idee naar praktijk

In opdracht van de Human Capital Agenda heeft Kasia Treure inmiddels drie scenario’s uitgewerkt. Collegiaal in- en uitlenen:  In dit model werken twee of drie bedrijven die met elkaar samen en maken gebruik van elkaars medewerkers. Flexpool model: Dit werkt met een pool van medewerkers. Zij geven hun beschikbaarheid door, vervolgens kunnen andere bedrijven hierop inschrijven. En Regionaal werkgeverschap: In dit model wordt op grote schaal personeel met elkaar uitgewisseld.  
Het regionale model is het ingewikkeldst. In regio Boskoop start binnenkort een pilot met collegiaal in- en uitlenen. Treure ziet het als een kans om anders naar werk en werkgeverschap te kijken en nodigt ondernemer van harte uit van de mogelijkheid gebruik te maken om mee te doen. “Juist door samen te onderzoeken wat wél kan, kunnen ondernemers elkaar versterken.”

Veel belangstelling voor erfvergroening en biodiversiteit 

Tijdens een drukbezochte bijeenkomst op 13 oktober bij De Willemshoeve inspireerden bevlogen sprekers de aanwezige kwekers hoe heggen, hagen, bomen en wadi’s kunnen bijdragen aan biodiversiteit, waterbeheer en een aantrekkelijk landschap. De bijeenkomst werd georganiseerd door ANLV Geestgrond, in samenwerking met Regiocertificering.

Biodiversiteit zichtbaar maken

Namens Regiocertificering lichtte Sanne Bruns de ontwikkeling van de kritische prestatie-indicator (KPI) Natuur & Landschap toe. Deze KPI moet biodiversiteitsmaatregelen op bedrijven en erven in de toekomst beter zichtbaar maken en stimuleren.

Cathelijne Montens legde uit welke mogelijkheden en keuzes er zijn om het erf te vergroenen. Cathelijne helpt kwekers met groener maken van het erf. Zij hielp ook JUB Holland. Wil je weten hoe dit er uitziet, kijk dan de praktijkfilm over erfvergroening bij JUB Holland.

Kleine stapjes maken al verschil

Vervolgens nam hyacintenteler Klaas Hogervorst aan de hand van een uitgebreide presentatie met veel foto’s het publiek mee in de maatregelen, die hij had genomen om zijn erf te vergroenen: van aanleg tot het resultaat na 2 jaar. De boodschap van de avond was ‘begin klein, maar begin’, aldus Sandra Warmerdam, secretaris van ANLV Geestgrond. Met kleine stapjes maak je al verschil. Volgens Klaas is het daarnaast gewoon leuk, om te zien hoeveel insecten, vogels en amfibieën erfvergroening aantrekt.

Ga aan de slag

Om kwekers te stimuleren zelf aan de slag te gaan met erfvergroening organiseert ANLV werkgroepjes om samen met andere kwekers aan de slag te gaan. Wil je meer weten over dit samenwerkingsinitiatief stuur dan een mail aan info@anlvgeestgrond.nl

Regiocertificering: werken aan een duurzaam vervolg

Regiocertificering helpt kwekers in de Duin- en Bollenstreek inzicht te krijgen in de impact van hun teelt op bodem en milieu. Inmiddels nemen 43 kwekers deel aan het initiatief. Samen vertegenwoordigen zij 55% van het totale bollenareaal in de Duin- en Bollenstreek. Daarmee is in de afgelopen jaren een belangrijke basis gelegd om verduurzaming inzichtelijk en bespreekbaar te maken.

Deelnemers krijgen inzicht in onder meer het stikstof- en fosfaatbodemoverschot, de organische stofbalans, milieubelastingspunten en probleemstoffen. Die informatie helpt kwekers om gerichter maatregelen te nemen en hun bedrijfsvoering verder te verduurzamen.

Van inzicht naar verbetering

Meten en inzicht krijgen is een belangrijke eerste stap. De meerwaarde ontstaat wanneer kwekers de resultaten kunnen vertalen naar concrete verbeteringen in de praktijk. Daarom draait Regiocertificering niet alleen om kengetallen, maar ook om kennis delen, ervaringen uitwisselen en van elkaar leren.

Persoonlijke rapportages en praktische handvatten helpen kwekers om met hun resultaten aan de slag te gaan. Bijeenkomsten, nieuwsbrieven en open dagen op demovelden bieden daarnaast ruimte om ervaringen te delen en nieuwe inzichten op te doen. Ook de dialoog met partijen uit de omgeving is belangrijk. Zo werken kwekers en betrokken organisaties samen aan een duurzamere bollenteelt en een gezonde leefomgeving.

Tijdens de klankbordbijeenkomst bij JUB Holland kwamen onder meer de voortgang, de doelen en de borging van Regiocertificering aan bod. Ook de financiering en de mogelijkheden voor een vervolg werden besproken. Naast kwekers waren vertegenwoordigers van overheden, het waterschap, financiële instellingen en organisaties uit de omgeving aanwezig.

Vertrouwen als basis

Een belangrijk uitgangspunt van Regiocertificering is dat verduurzaming meer vraagt dan cijfers en systemen. Het vraagt ook om vertrouwen en de bereidheid om resultaten open te bespreken, ervaringen te delen en elkaar verder te helpen.

Juist die uitwisseling maakt het mogelijk om samen te leren en stappen vooruit te zetten. Door resultaten te bespreken en kennis uit de praktijk te benutten, kunnen kwekers beter bepalen welke maatregelen passen bij hun bedrijf. Tegelijkertijd ontstaat er meer inzicht in de gezamenlijke opgave en in de manier waarop de sector daaraan werkt.

Uiteindelijk gaat het om het effect van die inspanningen. Metingen van de waterkwaliteit helpen inzichtelijk te maken of de maatregelen bijdragen aan verbetering. Dat is een belangrijk doel van de gezamenlijke aanpak.

Borgen wat werkt

Nu de financiering van de pilot begin 2027 afloopt, staat Regiocertificering voor een nieuwe fase. De opgebouwde kennis, ervaringen en deelname vormen een waardevolle basis. De uitdaging is om die basis te behouden en verder te versterken: hoe kan de aanpak worden voortgezet, hoe wordt de financiering geregeld en hoe kunnen meer kwekers deelnemen?

Ook het vereenvoudigen van de deelname speelt daarbij een rol. Door de berekening van kritische prestatie-indicatoren (KPI’s) verder te automatiseren, kan de administratieve belasting worden beperkt en wordt deelname voor meer kwekers toegankelijk.

De komende periode staat daarom in het teken van het verkennen van de mogelijkheden voor borging en vervolg. De ambitie is om voort te bouwen op wat de pilot heeft opgeleverd en de samenwerking tussen kwekers en partners verder te versterken. Zo kan Regiocertificering ook in de toekomst bijdragen aan een toekomstbestendige bollenteelt en een gezonde leefomgeving in de Duin- en Bollenstreek.

Arie Verschoor: ‘Ga het gesprek aan en zoek de verbinding’

De aanleiding was de behoefte aan meer uitleg over de teelt en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Inmiddels weten de kwekers, de ondernemersvereniging en de wijkraad elkaar te vinden en is er een manier ontstaan om vragen en zorgen met elkaar te bespreken.

Eén aanspreekpunt helpt

Het contact kwam op gang naar aanleiding van kritische vragen en zorgen. Via de wijkraad en de voorzitter van de ondernemersvereniging ontstond een manier om hierover met elkaar in gesprek te gaan. “Die aanpak werkt prettig”, vertelt Arie. “Door als kwekers het gesprek te voeren met deze partijen, voorkom je ‘hullie tegen zullie’.” Ook de KAVB wordt waar nodig bij de gesprekken betrokken. Zo kunnen vragen vanuit de omgeving worden besproken en kan er inhoudelijk uitleg worden gegeven over de praktijk van het kweken. “De KAVB kan hierbij echt de stem van de sector laten horen.”

Openheid als uitgangspunt

Voor Arie is het belangrijk om zo open mogelijk informatie te delen, zij het op hoofdlijnen. “Soms wordt er om zulke specifieke informatie gevraagd dat ik die niet kan en wil geven.” Omwonenden hebben vragen en willen begrijpen wat er op en rond de kwekerij gebeurt. Door daarover in gesprek te gaan, ontstaat meer ruimte om elkaars perspectief te begrijpen.

Een concreet voorbeeld is de geur die bij bespuitingen kan vrijkomen. Arie en zijn medewerkers gebruiken bijvoorbeeld biostimulanten, bladversterkers en biologische gewasbeschermingsmiddelen, waaronder middelen op basis van knoflookextracten. Deze middelen kunnen bij bespuitingen een sterke geur verspreiden. Dat leidde onder meer tot vragen en zorgen bij omwonenden.

Een sterke geur zegt op zichzelf niet of een middel schadelijk is of welk gezondheidsrisico het gebruik ervan met zich meebrengt. Juist daarom vindt Arie het belangrijk om uitleg te geven over wat er op het bedrijf gebeurt. “Door informatie te delen en vragen serieus te nemen, kunnen kweker en omwonenden elkaar beter begrijpen. Dat neemt niet automatisch alle zorgen weg, maar helpt wel om het gesprek open te houden.”

Vertrouwen groeit met de tijd

In de afgelopen twee jaar is de relatie met de omgeving volgens Arie verbeterd en is er meer vertrouwen ontstaan. De gesprekken hebben een vaste vorm gekregen en bieden ruimte om vragen te bespreken en samen verder te kijken.

Wat wil Arie andere kwekers meegeven die kritische vragen uit hun omgeving krijgen?

“Ga het gesprek aan en sta open voor de vragen en zorgen die er leven. Probeer niet tegenover elkaar te staan, maar zoek de verbinding, bij voorkeur via een organisaties. Door open te zijn en informatie te delen, leer je elkaar beter begrijpen. Dat kost tijd, maar je kunt er veel vertrouwen mee opbouwen.”

Met de provincie werken aan een toekomstgerichte regio 

De provincie geeft in haar verkennende visie aan volop te willen inzetten op de Greenports als centra van vernieuwing. “De intrinsieke drive om het steeds beter te doen is vanzelfsprekend aanwezig. Daardoor zijn Greenports kraamkamers voor innovaties met een betekenis voor de hele sector, ook buiten de Greenports”, aldus Hylkema.

Water, klimaat en bodem

Als voorzitter van Greenport Duin- en Bollenstreek vertegenwoordigt hij zowel het bedrijfsleven als ook gemeentelijke overheden en kennis- en onderwijsinstellingen.  Belangrijkste uitgangspunt is een bijdrage leveren aan een toekomstbestendige duin- en bollenstreek, temidden van grote uitdagingen zoals water, klimaat en bodem.

Actieve samenwerking continueren

Hylkema sprak zijn waardering uit voor de ambitie van de provincie. “Het hele stuk ademt uit hoe de provincie kan helpen om gebieden zoals de Duin en Bollenstreek toekomstbestendig te krijgen.” Hylkema sprak daarbij de wens uit om de actieve samenwerking te continueren. “Stichting Greenport Duin en Bollenstreek kan en wil een actieve bijdrage leveren aan de in de visie genoemde rol voor de Greenports als centra voor vernieuwing. Door het agenderen, prioriteren van thema’s en het initiëren van innovatieve projecten met steun en inbreng van alle bij onze Greenport betrokken geledingen. Hiermee is de kans het grootst dat er bruikbare praktijkoplossingen ontstaan.”

Aandacht voor formulering

Om de visie beter te laten aansluiten bij het gevoel van de telers vroeg Hylkema aandacht voor de formulering van een aantal doelstellingen en noemde als voorbeeld om de term emissieloos te wijzigen in nagenoeg emissieloos. “In hun ogen is emissieloos onmogelijk.”