Kim-Rijnsburger-in-de-spiegel-greenport-duin-en-bollenstreek

In de Spiegel: Kim Rijnsburger

“In de Spiegel” is de tweewekelijkse rubriek van Greenport Stories waarin iemand uit het sierteeltcluster in de spiegel kijkt. Aan het woord de gepassioneerde Kim Rijnsburger, plant biotechnoloog bij Valorisatielab Reststromen Tuin & Akkerbouw (VARTA).

“Bij VARTA willen we graag laten zien dat de plant zoveel meer in zich heeft dan alleen maar een perfect gekweekte plant of bloem. Hiermee stimuleren we de totstandkoming van een bio-circulaire economie en bieden wij agrarische ondernemers bovendien een extra businessmodel. Reststromen worden immers een product.”

Als je in de spiegel kijkt, wat voor soort onderzoeker zie je dan?

Ik zie een gepassioneerde onderzoeker die graag op zoek is naar biobased oplossingen. Als kind was ik altijd al graag met de natuur bezig, het is dan ook niet verwonderlijk dat ik plantbiotechnologie ben gaan studeren aan de Universiteit van Wageningen. Ik ben in 2017 afgestudeerd en nu doe ik wat ik het liefst doe: planten onderzoeken. Ik verwonder me nog iedere dag over wat je uit een plant kunt halen.

Wat is jullie CORE (of dagelijkse) business?

Bij VARTA onderzoeken we plantaardige reststromen uit de agrarische wereld. Wij kijken hoe we waardevolle inhoudsstoffen uit plantaardige reststromen kunnen halen en hoe we deze kunnen toepassen in bijvoorbeeld cosmetica, voedingsmiddelen, medicijnen of gewasbescherming. We starten hierbij altijd met een literatuuronderzoek en stellen een aantal vragen, zoals met welk soort gewas hebben we te maken? En wat is er al bekend over de plant? Ieder gewas is anders, maar het literatuuronderzoek helpt ons een stap in de goede richting. Daarna gaan we naar het lab om de daadwerkelijke inhoudsstoffen uit de plant te halen. Tot slot kijken we naar een concrete toepassing. Wij eindigen het onderzoek graag met een concreet productsample, denk hierbij aan een biobased cosmetica- of foodproduct waar de inhoudsstoffen van de plant in zijn verwerkt.

Wat zijn dat precies die inhoudsstoffen?

In planten zit veel kracht. Van de natuur kunnen wij veel leren. Sommige planten hebben bijvoorbeeld een natuurlijk afweermechanisme, de stoffen die vrijkomen bij dit mechanisme zijn wellicht ook te gebruiken door de mens. Misschien in medicijnen of wellicht in biobased voedsel. Bij GOVA, een grote laurierkwekerij is hiermee een start gemaakt. Al snel bleek dat uit gesnoeid (afval)blad van de laurier waardevolle oliën kunnen worden onttrokken. Deze oliën zijn bruikbaar voor veel producten. Dit bleek zo’n succes dat GOVA besloot om ook andere plantaardige reststromen te gaan onderzoeken. Hieruit ontstond het Valorisatielab Reststromen Tuin & Akkerbouw (VARTA). De onderzoeks- en extractiemethode van GOVA wordt verder uitgebreid en nu gebruikt voor andere planten. Wij denken nog veel interessante inhoudsstoffen uit andere bloemen en planten te kunnen ontdekken. Bij reststromen kun je denken aan bloemstengels, bladeren van planten of bloemen die in een bepaalde tijd van het jaar minder opbrengen. In deze reststromen kunnen interessante en werkzame inhoudsstoffen zitten.

Hoe verhoudt jullie onderzoek zich dit tot onze Greenport?

Tijdens de corona lockdown hadden veel agrariërs te kampen met flinke overschotten. Er was immers geen export meer mogelijk. Veel van deze overschotten werden vernietigd. Dat was vreselijk. Zoiets moois als een bloem werd zomaar weggegooid. En dat terwijl er in deze bloemen en planten nog veel stoffen zitten waarmee andere waardevolle dingen gedaan kunnen worden. De roep om onderzoek werd hierdoor alleen maar groter. De meeste sierteeltbedrijven zijn nu volledig ingericht op het eindproduct. Maar wellicht dat bedrijven in de toekomst geld gaan verdienen met hun reststromen. Dat betekent dat er naast de core business van bloemenhandel een extra businesscase mogelijk is voor ondernemers. Oftewel geld verdienen met je reststroom. Dit vergt in het begin wel wat tijd en doorzettingsvermogen. Maar soms is het slechts een kwestie van restmateriaal op de juiste manier opvangen. Blad wat normaal op de grond valt en vertrapt wordt, kan prima in een schone ton verzameld worden. Of stelen van bloemen kunnen netjes worden opgevangen in bakken. Een aantal kwekers zijn hier al mee bezig en ook Greenports investeren in deze onderzoeken ten behoeve van hun kwekers.

Wat is het hogere doel?

We willen graag laten zien dat de plant zoveel meer in zich heeft dan alleen maar een perfect gekweekte plant of bloem. Hiermee stimuleren we de totstandkoming van een bio-circulaire economie en het biedt agrarische ondernemers bovendien een extra businessmodel. Reststromen worden immers een product.

Het onderzoek hoeft geen ellenlang traject te worden. Wij hebben dit jaar bijvoorbeeld de inhoudsstoffen van de Celosia onderzocht, een klein plantje met een roze pluim. Uit dit plantje halen we nu natuurlijke kleurstoffen. Zo is er onlangs een handdesinfectie op de markt gezet waarin zowel de verzorgende oliën van laurierblad als de roze kleur van de Celosia zijn verwerkt. Het resultaat is een prachtig actueel product én veel trotse en betrokken ondernemers in nog geen jaar tijd. Dit is nog maar het begin, er is zoveel meer mogelijk.

Hoe kun je meedoen?

Op dit moment onderzoeken wij 20 gewassen. De resultaten hiervan verwachten we rond oktober. We zijn echter continu op zoek naar andere planten met interessante inhoudsstoffen. We benaderen hiervoor zelf ondernemers, maar kwekers kunnen ons ook benaderen. Juist bedrijven uit de sierteeltsector zijn van harte welkom om reststromen aan te bieden. Heb je een gewas met een mogelijke waardevolle reststroom? Neem dan contact met ons op via de link: www.valorisatielab.nl/inventarisatie/ Het is wel belangrijk dat we ruim van te voren kunnen starten met ons onderzoek. Wil je bijvoorbeeld onderzoek laten doen naar de Narcis? Dan willen wij daar dit najaar al mee starten. Zodat alle voorbereidingen zijn gedaan voordat de reststromen in april daadwerkelijk binnen komen.

Wat zijn de kosten?

Op dit moment is er vanuit het Westland via de provincie Zuid Holland en de Stichting Innovatie Glastuinbouw Nederland (SIGN) een financiering. Wij hopen dat we met de Bollenstreek ook een dergelijk stimuleringstraject kunnen starten. Individuele trajecten zijn ook mogelijk. Neem vooral contact op als er interesse is.

Wat zijn je mooiste werkmomenten?

Als we een overwinning hebben behaald, oftewel als we iets ontdekt of bereikt hebben. Ik ben vooral trots als we iets uit een plant hebben gehaald wat vervolgens een mooi en concreet product oplevert. Ik gebruik nu met trots de handdesinfectie met de natuurlijke extracten van de door ons onderzochte planten.

Arnold-van-Berkel-in-de-spiegel-greenport-duin-en-bollenstreek

In de Spiegel: Arnold van Berkel

Als je in de spiegel kijkt wat zie je dan?

Ik ben een gedreven ondernemer die er écht voor gaat. Ook wil ik graag een goede ondernemer zijn. Ik lever kwaliteit en ik kom altijd mijn afspraken na. Ik wil dat mensen het fijn vinden om zaken met mij te doen.  

Wat is je core business?  

De Firma van Berkel teelt vaste planten en verkoopt landplanten. We zijn een sortiment kwekerij en telen ongeveer 350 soorten en cultivars op een oppervlakte van 4,5 hectare. Wij kweken alles zelf zodat we de soortechtheid en de kwaliteit kunnen garanderen. Onze specialiteiten zijn de Papaver en de Geranium.  

Van wie ben jij d’r een?  

Mijn vader had een groentekwekerij in Hillegom. De kwekerij hebben mijn broer en ik van hem overgenomen. In 1997 zijn we overgestapt van groente naar de vaste planten. Het kweken van groente heeft zeker zijn mooie kanten, maar de verkoop liep vrijwel volledig via de veiling. Nu regelen we de verkoop zelf, onze afnemers zijn exporteurs, stekbedrijven, pot- en containerkwekers en collega kwekers. We hebben van de omschakeling nooit spijt gehad. Bij vaste planten ligt het rendement hoger. Mijn broer Leo houdt zich met name bezig met de administratie en de verkoop. Ik richt mij meer op de teelt en het landwerk.  

Wat maakt vaste planten zo’n mooi product? 

Als je door een tuin wandelt waar goed nagedacht is over mooie vaste planten dan heeft deze vraag geen uitleg nodig. Je kunt een tuin zo inrichten dat je elk seizoen mooie bloeiers hebt en de tuin het hele jaar door prachtig is. Heb je eenmaal vaste planten in je tuin? Dan heb je er jarenlang profijt en plezier van. Kijk ook eens op www.perennialpower.nl een website die gaat over de kracht van vaste planten (een initiatief vanuit de vaste plantensector). Van een groene tuin word je niet alleen gelukkig, het verbetert ook het klimaat, vraagt weinig onderhoud en trekt bijen en vlinders aan.  

Zijn jullie een duurzaam bedrijf? 

Wij doen ons best. We gebruiken in de teelt al jaren geen chemische onkruidbestrijding. We bestrijden onkruid op mechanische wijze en handmatig. Onder andere door te schoffelen met luchtondersteuning waarmee we het net gekiemde onkruid wegblazen. In de Bollenstreek kan deze methode vaak goed gebruikt worden in verband met de zandgronden. Dit luistert nauw, je moet er dicht op zitten om het onder controle te houden.  

Plagen zoals spint bestrijden we met  een natuurlijke vijand. Hiervoor gebruiken we mijten en daar hebben we goede ervaringen mee. Je moet dit heel goed monitoren en er op tijd bij zijn, want als het uit de hand loopt moet je toch teruggrijpen op chemische middelen. Bij ons gaat het goed.  

Verder denk ik dat we ook op een goede en duurzame manier met ons personeel omgaan. Wij hebben al jarenlang dezelfde betrokken groep mensen om ons heen die ons ondersteunen bij de werkzaamheden.  

Waar ben je het meest trots op? 

Ik ben heel trots op mijn gezin. Ik heb een fantastische vrouw en samen hebben we zeven kinderen. Mijn vrouw maakt veel mogelijk en draaide het gezin omdat ik vaak weg was. Inmiddels zijn alle kinderen het huis uit. De oudste is 36 en de jongste is 27 jaar. Niemand van hen heeft interesse om het bedrijf over te nemen. Dat hoeft ook niet. Ze hebben allemaal gestudeerd en zijn hun eigen weg gegaan. Maar je weet nooit hoe het loopt. De tijd zal het leren. 

Waar ik ook trots op ben is de prachtige vaste planten showtuin die we samen met een bemiddelingsbureau en een exporteur hebben opgezet. Iedereen die wel eens over de Noorder Leidsevaart rijdt kan hem niet missen. Deze tuin is een venster op de vaste plantentuin van de toekomst, hier staan de nieuwste soorten bijeen en is een lust voor het oog. 

Waar kennen mensen jou nog meer van? 

Ik ben al jarenlang actief betrokken bij de LTO. Ook ben ik bestuurslid van de cultuurgroep vaste planten. Daarnaast ben ik lid van de sectorraad boomkwekerijgewassen van Naktuinbouw, daar vallen de vaste planten onder. Ook ben ik bij de parochie betrokken. Er gaat al met al veel tijd zitten in deze clubs en besturen. Waarom ik het doe? Ik ben er eigenlijk vanzelf ingerold. Al vanaf mijn twintigste werd ik gevraagd voor bestuurswerk. In de groentetijd zat ik bij de zogenaamde landelijke preicommissie en deed ik studieclub werk. Ik ben van mening dat als je talenten hebt gekregen je die moet gebruiken. Daarom zet ik mij in voor de sector en de samenleving. En het brengt mij zelf ook heel veel. Ik ontmoet veel interessante mensen die mij vaak weer wijzer maken. Zo blijf ik mij elke dag nog ontwikkelen. 

In de Spiegel: Kim van Haaster

Als je in de spiegel kijkt, wat zie je dan?

Dan zie ik een Australisch meisje, een Amerikaanse carrièrevrouw en de eigenaar van het bedrijf Bloomeffects. In New York was ik een ambitieuze executive en werkte ik voor grote Amerikaanse cosmeticabedrijven. Voordat ik naar Nederland verhuisde was ik hoofd marketing en sales van St Tropez, de bruiningscrème. Nu word ik geïnspireerd door de producten, de familie en de omgeving van Hein, mijn Nederlandse echtgenoot.

Wat is je core business?

Bloomeffects is een jong Amerikaans bedrijf met vernieuwende high end cosmetica producten. We bieden huidverzorgingsproducten aan met daarin Nederlandse tulpenstamcellen en ons gepatenteerde tulpencomplex.
We hebben het merk in oktober 2019 gelanceerd en onze producten slaan enorm aan in de Verenigde Staten. Op dit moment zijn we er behoorlijk hip en happening. We hebben het afgelopen jaar in veel grote magazines gestaan zoals in Elle, Marie Claire, Forbes en Glamour. De verkoop gaat ook ontzettend goed. We verkopen inmiddels in grote winkels als Bluemercury, Credo, QVC en Saks Fifth Avenue.

Bloomeffects is een hit omdat we iets doen dat echt anders is. “Van oorsprong is de roos dé bloem voor de beautybranche. In de cosmeticabranche werken de meeste grote merken dan ook met de natuurlijke extracten uit de roos. Met behulp van wetenschappelijk onderzoek zijn wij erachter gekomen dat de tulp wel vier keer meer werkzame stoffen bevat dan de roos. Heilzame en helende stoffen die goed zijn voor de huid. Wij maken bijvoorbeeld crèmes die heel geschikt zijn voor mensen met een droge huid. Onze crème ‘Royal Tulp Nectar’ is vocht inbrengend en werkt ook goed tegen eczeemproblemen en een rode huid.”

Wat een fantastische ontdekking! Dit is toch heel groot nieuws?

Het is inderdaad heel groot nieuws en behoorlijk revolutionair. Het biedt bovendien ontzettend veel kansen voor de Nederlandse bol en bloem. In Amerika is de consument erg onder de indruk van de tulp. Het Hollandse icoon wordt gezien als een zeer luxe bloem, zelfs luxer dan de roos. Toch heb ik ervoor gekozen om het bedrijf geen Tulipeffects maar Bloomeffects te noemen, want we willen ook de werkzame stoffen uit de narcis, lelie, krokus en dahlia onderzoeken.

Wat bracht jou naar Nederland?

De liefde. Ik ben getrouwd met Hein van Haaster. We ontmoetten elkaar op Ibiza, op de dansvloer van de Pacha. We hadden direct een klik en hebben telefoonnummers uitgewisseld. Een paar maanden later zijn we samen naar Florence gegaan. Hier werden we verliefd en wisten we dat het serieus was. Hein is opvolger van het familiebedrijf Van Haaster in Hillegom. Hij en zijn neven zijn de vierde generatie tulpenkwekers. Al snel werd duidelijk dat Hein zijn business en zijn familie in Nederland nooit zou gaan verlaten. Ik ben daarom in Nederland komen wonen. In eerste instantie in Amsterdam. Inmiddels hebben we een dochtertje van zeven maanden en wonen we in Haarlem. Iets dichter bij Hein z’n werk. Bloomeffects is een 100% Amerikaans bedrijf. Daarom bracht ik voor de coronacrisis 50% van mijn tijd door in de USA. De rest van de tijd bestierde ik het bedrijf vanuit Nederland. Door corona kan ik nu niet even op en neer naar Amerika en ben ik permanent in Nederland. Hierdoor geniet ik van mijn ‘gedwongen’ zwangerschapsverlof in Nederland. Ik kan vanuit Nederland eigenlijk alles doen. De wereld verandert en iedereen wordt handiger met videobellen en nieuwe media. Ik denk dat er na corona een stuk minder gevlogen gaat worden. Ook door mij.

Hoe kwam je op het idee om de tulp te gebruiken voor cosmetica?

Het idee om een eigen cosmeticalijn te starten zit al heel lang in mijn hoofd. Logisch als je jarenlang hebt gewerkt aan de top van de US beautyindustrie. Ik weet precies hoe ik een nieuwe cosmeticalijn in de markt moet zetten. Toen ik naar Nederland verhuisde en mijn baan in Amerika moest opzeggen, wilde ik hier mijn carrière voortzetten. Ik wilde graag een product op de markt brengen dat echte verzorging en verbetering aan de huid geeft. Veel mensen hebben huidproblemen. De inspiratie kwam van Hein. “What about my tulips” zei hij. Ik kende de verhalen van de oorlog. Dat er tulpenbollen werden gegeten. Ook wist ik dat er medicijnen gemaakt worden met behulp van bollenextracten. Uiteindelijk zijn we een traject ingegaan met de Universiteit van Leiden, Bioboost en Holland BioDiversity. Hieruit blijkt dat tulpen zeer veel antioxidanten en extracten bevatten die heel goed zijn voor de huid. De resultaten zijn inmiddels gepubliceerd en er worden aanvullende wetenschappelijke studies uitgevoerd. HM van Haaster kreeg voor dit onderzoek een subsidie. De resultaten kwamen Bloomeffects uiteraard ook ten goede. Vervolgens hebben we kapitaal op weten te halen via “Angel Investors” in de Verenigde Staten om het bedrijf te starten. Zo konden wij een goede start maken. De lancering is overweldigend geweest. Zoveel mooie en lovende recensies en publicaties. En ook de meningen van influencers werken fantastisch mee.

Is het product ook duurzaam?

Jazeker, tijdens de bollenteelt komen er restproducten vrij, zoals bollen die niet voldoen aan de juiste grootte of vorm. Deze bollen kan Bloomeffects wél prima gebruiken. Wij halen stamcellen uit de tulpenbollen. Samen met Holland Biodiversity lanceren we volgend jaar nieuwe producten waarbij we gebruik gaan maken van tulpenblaadjes. Normaal gesproken gebeurt daar in Hein’s bedrijf niet veel mee, omdat hij de bloemen in het voorjaar kopt. Onderzoek heeft nu uitgewezen dat de bloemenkoppen voldoen aan de door ons gestelde criteria (werkzame stoffen, lage toxiciteit, duurzaam geteeld, gebruik van reststromen). Een leuk detail: hoe donkerder de bloembladen, hoe actiever de stoffen. Dit gaat ons leiden naar een nog beter product. We verwachten hiermee in 2021 op de markt te komen. Op de website van Bioboost vind je er meer informatie over. Bloomeffects draagt op deze manier bij aan een circulaire landbouw. Ook daar zijn we trots op.

Wat zijn de volgende stappen en mogelijkheden? 

We groeien hard en we zijn volop in ontwikkeling. We hebben in de Verenigde Staten inmiddels ook veel prijzen gewonnen, zoals Product of the year, Best Tint of the year en diverse duurzaamheidsprijzen. Er ligt een hele mooie basis om door te groeien. Maar er zijn meer mogelijkheden met bollen en bloemen. Nederland wordt gezien als dé bloemenwinkel van de wereld. In Amerika vinden ze de verhalen over de kwekerij, de familietradities en de seizoenen allemaal geweldig. Ik denk dat Nederland nog trotser mag zijn op al dit moois. Jullie Nederlanders hebben echt goud in handen. Ik gebruik de bloemen voor cosmetica, maar er zijn nog zoveel meer toepassingen te bedenken naast het originele kweken, planten en broeien.

Wanneer ligt het product in de Nederlandse winkels?

We zijn ermee bezig. In Amerika was er meteen heel veel interesse, dat heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat de tulp als luxe wordt gezien en het concept in Nederland is bedacht. Ik hoop dat we het hier ook in de winkels kunnen gaan verkopen. Je kunt onze producten al wel online vanuit Nederland bestellen, dan ontvang je ze per post.

Robert-de-Groot-in-de-spiegel-greenport-duin-en-bollenstreek

In de Spiegel: Robert de Groot

Als je kijkt in de spiegel, wat voor ondernemer zie je dan?

Ik ben een ambitieuze ondernemer, meestal vanuit het oogpunt om zaken te verbeteren of makkelijker te maken. We staan in ons bedrijf nooit stil.  

Wat is je core business? 

Ik kweek Alchemilla, ook wel vrouwenmantel genoemd. Het is een typische boeketvuller. De Alchemilla maakt andere bloemen mooier. Van nature bloeit de Alchemilla in juni, maar ik kweek het al geruime tijd bijna jaarrond. De teelt starten we buiten. De laatste fase van afrijpen gebeurt binnen met behulp van een rolkas. Dit ter bescherming van de weersinvloeden. 

Broeien op water, is dat gangbaar voor Alchemilla?  

Ik vind het een goede ontwikkeling. Het is bovendien een prima manier van vrucht wisselen. De helft van mijn productie teel ik inmiddels op water. Ik ben ermee gestart doordat ik meedeed aan een onderzoek van Proeftuin Zwaagdijk. Ook werk ik met rolkassen en spaarlampen waardoor ik de groei van mijn planten kan remmen of juist stimuleren. Het maakt mijn bedrijf zeer flexibel. De handel weet inmiddels dat ik altijd Alchemilla kan leveren. 

Je bent aangesloten bij Summerflowers, waarom?

Op www.summerflowers.nl vind je informatie over het aanbod van zomerbloemen. De handel kan zich zo goed oriënteren op wat er wanneer beschikbaar is. Op de website https://www.summerflowers.nl/ staan zomerbloemen van kwekers waarvan sommige soorten misschien maar drie weken op de markt zijn. Ik heb het hele jaar Alchemilla aanbod en kan dat via Summerflowers dus laten zien. Zo ben ik continu in beeld.  

Hoe heb je de coronacrisis tot nu toe ervaren? 

Het was geen fijne periode, het zag er direct heel slecht uit. Maar het is mij tot nu toe meegevallen. Wij zijn direct op de rem gaan staan. Net als andere kwekers konden we slechts een gedeelte van onze afzet kwijt op de veiling. Daardoor gingen bij mij in de kas direct de lampen en de kachels uit en de luchting open. Hiermee probeerde ik de teelt zoveel mogelijk af te remmen. Ook heb ik meteen de nieuwbouwplannen stopgezet. Gelukkig kreeg ik redelijk snel weer vertrouwen op herstel. Natuurlijk zijn we omzet misgelopen, maar bij mij is de schade redelijk beperkt gebleven. Daarom hebben we inmiddels de nieuwe schuur toch laten bouwen. Hiermee kan ik alle planten in eigen beheer koelen en vriezen. Dit biedt mij nog meer flexibiliteit. Inmiddels lijkt de handel het weer goed op te pakken. Hopelijk blijft dit zo.  

Wat zijn je mooiste werkmomenten? 

In de zomer ’s ochtends vroeg als alles nog lekker rustig, fris en koel is. De natuur wakker zien worden is prachtig en beschouw ik als één van de voordelen van mijn werk. Maar ook als ik door de velden loop en alles lijkt te lukken en te kloppen. Mijn vader zei op dat soort momenten altijd over de groeiende gewassen: “Je hoort ze brullen”. Dat is mooi.
Ook is het mooi als ik ’s avonds afsluit en alles weer rustig wordt. Ik ben niet jaloers op mensen die de hele dag op kantoor zitten.  

Waar ben je het meest trots op? 

Op mijn gezin. We hebben vier zoons in de leeftijd van 7 t/m 17 jaar. Er is bij ons altijd reuring en dynamiek. De oudste zoon toont veel interesse in het bedrijf en is inmiddels gestart aan de tuinbouwschool. Of hij het bedrijf over wil gaan nemen is aan hem en de andere jongens. Ik reken nergens op. De tijd zal het leren.  

Waar kunnen we je ’s nachts voor wakker maken?  

Als je me wakker maakt omdat ik de Elfstedentocht mag gaan rijden, dan spring ik meteen uit mijn bed. Ik zou hem nog heel graag eens willen rijden. De alternatieve tocht heb ik al eens op de Weissensee gereden, wie weet gaat het ooit nog eens in Friesland gebeuren! 

Wat moet er anders in de bloemensector, volgens jou? 

Ik denk dat de bloemensector heel goed bezig is. Veel bedrijven werken al lange tijd aan verduurzaming. Ik ken niemand die dit niet wil. Er zijn zoveel mooie initiatieven. Ook ik draag mijn steentje bij. Ik ben ook blij te zien dat er een kanteling plaatsvindt wat betreft de sympathie richting agrariërs. Het publiek ziet ons echt niet alleen maar als vervuilers. Dat moeten we onszelf dus ook niet wijsmaken.  

In-de-Spiegel-Adri-Bom-Lemstra-greenport-duin-en-bollenstreek

In de Spiegel: Adri Bom-Lemstra

Als u in de spiegel kijkt, wat voor soort bestuurder ziet u dan?

Dat vind ik lastig. Maar ik denk dat anderen zullen zeggen dat ik een verbindende bestuurder ben die graag denkt in mogelijkheden. Het gaat bij mij vooral om de inhoud. Mijn fijnste werkmomenten zijn de momenten dat ik met verschillende partijen samenwerk aan gemeenschappelijke doelen. Samen zoeken naar oplossingen die voor iedereen goed zijn.

Wat is uw core business? Wat doet een gedeputeerde zoal?

Je kunt de Commissaris van de Koning en Gedeputeerden Staten het beste vergelijken met een Burgemeester en Wethouders. B&W vormt het dagelijks bestuur van de gemeente en wij vormen het dagelijks bestuur van de provincie. Mijn portefeuille bestaat uit Land- en tuinbouw, Economie en innovatie en Gezond en veilig Zuid-Holland. Ook ben ik voorzitter van Greenport West-Holland én Greenports Nederland, en ook nauw betrokken bij Greenports Aalsmeer, Boskoop en Duin- en Bollenstreek. De tuinbouw is een geweldige sector met een verscheidenheid aan grote en kleine bedrijven en prachtige producten. Nederland exporteert enorm veel greenportproducten naar de hele wereld. Denk aan voeding, bloemen en bollen, maar zeker ook kennis. Onze tuinbouwsector brengt innovaties voort die de wereld over gaan. In het dagelijks leven overleg ik veel met overheden, organisaties en bedrijven. Daarnaast ga ik graag op werkbezoek. Daar krijg ik altijd energie van. Ik hoor dan uit de eerste hand van ondernemers wat er speelt, wat er leeft en hoe wij daar als overheid op in kunnen spelen.

Hoe heeft u de coronacrisis tot nu toe ervaren, als voorzitter van Greenports Nederland?

Ik heb de eerste weken van de coronacrisis met pijn in mijn hart gezien wat de impact was op bedrijven in de land- en tuinbouw. Ik was bijvoorbeeld op bezoek in het Westland bij een ondernemer in kleine kiemgroenten. Dit zijn kleine delicate groenten die vooral in de horeca worden gebruikt. De vraag was compleet weggevallen en hij moest al zijn producten weggooien. Zo de bak in. Ook heb ik de impact gezien op de sierteelt. En ook dat ging mij aan het hart. Ik realiseer mij op dat soort momenten maar al te goed dat mijn salaris gewoon door wordt betaald en risicodragende ondernemers een moeilijke periode doormaken. Ik heb mij dus net als veel andere Nederlanders blauw gekocht aan boeketten, tulpen, tuinplanten en meer. Die creativiteit en saamhorigheid vond ik heel bijzonder. Daarnaast maakte ik deel uit van de crisisorganisatie voor de tuinbouw. We hebben ons daar hard gemaakt voor het steunpakket van de overheid. Dat is er ook gekomen.

Is er hoop voor spoedig herstel?

Dat is een vraag die niet alleen greenportondernemers zich moet stellen. Het is een vraag voor de hele samenleving. Dit is wat mij betreft namelijk ook een moment van bezinning, herijken en bijstellen. Iedereen kan zichzelf afvragen: ben ik nog op de juiste weg? Krabbel ik weer op en ga ik op dezelfde manier verder? Of ga ik het momentum aangrijpen om zaken anders te doen? Daarnaast blijven we vanuit de crisisorganisatie tuinbouw doen wat nodig is. We hebben hierover een enquête uitgestuurd naar 6000 adressen. Wij willen zo goed mogelijk inzicht krijgen welke steun er nodig is. Alles is erop gericht om zo snel mogelijk weer een bloeiende greenport te hebben. Hier en daar zijn er al lichtpunten en tekenen van herstel. Dat geeft absoluut veel hoop.

Waar bent u trots op?

Ik ben trots op hoe de sector zich tijdens de crisis snel heeft georganiseerd. Als ik zie hoe wij afgelopen weken keihard en gezamenlijk geknokt hebben voor steun, dan concludeer ik dat we het erg goed gedaan hebben. Wij hebben met elkaar een steunfonds van 600 miljoen euro bij elkaar gebokst. Wij hadden met Greenports Nederland al een stevig fundament vóór de crisis, dat is nu nog sterker geworden. Greenports Nederland werkt nauw samen met de overheid, het bedrijfsleven en kennisinstellingen, de zogenaamde triple helix.

Waar mogen wij u ’s nachts voor wakker maken?

Je mag mij voor vrijwel alles wakker maken. Ik doe daar nooit zo moeilijk over. Ik ga er vanuit dat mensen zelf wel kunnen inschatten of het echt nodig is. Sowieso natuurlijk als er iets met mijn kinderen is. Ik heb een geweldige baan waarmee ik 60 tot 80 uur per week gepassioneerd bezig ben. Maar ik heb ook vijf kinderen waarvan de jongste twee nog thuis wonen. Toen de kinderen klein waren had deze baan niet gepast. Nu ze ouder zijn is er weer ruimte voor mijn werk. De lockdown-periode zorgde voor onverwachts meer gezinstijd. Allemaal thuis aan het werk, overdag achter de computer en ‘s avonds samen eten. De crisis heeft ook mooie dingen gebracht.

In de Spiegel: Piet Arie Rustenburg

Als je in de spiegel kijkt, wat voor soort ondernemer zie je dan?

Ik was vroeger, zo’n twintig jaar geleden, een tuinbouw ondernemer in Andijk. Ik had een bedrijf in bollen, bloemen en zaden. Daarna ben ik gaan werken bij Syngenta in Enkhuizen, een grote multinational in groente- en bloemenzaden. Inmiddels ben ik gepensioneerd. Ik ben nu vrijwilliger bij de Tuinbouw Battle in Noord Holland. Ik kom al vijf jaar als ‘tulpenexpert’ op veel basisscholen. In de spiegel zie ik vooral een gepassioneerde vrijwilliger.

De Tuinbouw Battle wat is dat?

Bij de Tuinbouw Battle nemen kinderen op basisscholen een kijkje in de tulpenteelt. Kinderen gaan zelf tulpen broeien. Vanuit de Greenport Noord Holland Noord worden scholen voorzien van teeltkarren. Kinderen uit groep 7 en 8 verzorgen de bollen in het eigen klaslokaal. Dit duurt ongeveer drie weken. Daarna mogen de kinderen de tulpen verkopen. Per seizoen doen 35 scholen mee. De battle vindt ieder jaar plaats van oktober tot en met april. Meestal brengt de klas tijdens het project ook een bezoek aan een tuinbouw bedrijf. Op deze manier maken kinderen al in een vroeg stadium kennis met het mooie werk van de tuinbouw.

Wat is doe jij dan precies?

Ik begeleid de scholen. Ik breng de teeltkarren naar de scholen, geef de kinderen uitleg over tulpenteelt en ik kom tussendoor een paar keer langs om te zien hoe het gaat. Dan geef ik ze tips en vertel ik hen een en ander over de tulpenteelt. Ik ben voor de kinderen meneer Rustenburg, de tulpenexpert. Op elke school gaat het anders. Het succes hangt vaak samen met het enthousiasme van de leraar. Voor kinderen is het een geweldige ervaring om iets te zien groeien en het vervolgens ook te mogen verkopen. Per school worden er 440 bollen aangeleverd. Ik zeg altijd tegen de kinderen: als je het goed doet, heb je straks 90% verkoopbare tulpen. De prijs en een verkoopplan maken de leerlingen zelf, zo leren ze ook al jong om geld te verdienen. Sommige klassen houden een tulpenveiling en andere klassen verkopen de tulpen van deur tot deur. Wat er met de opbrengst gebeurt bedenken de kinderen ook zelf. Soms gaat het naar een goed doel of wordt het bijvoorbeeld gebruikt voor het eindfeest van groep 8.

Wat kunnen wij van jou leren?

Bij de Tuinbouw Battle is het belangrijk dat er een duidelijk draaiboek ligt en een werkbare planning. Wij hebben hier vijf teeltkaren laten maken die in één seizoen achtereenvolgens bij 35 scholen worden geplaatst. Wij plannen altijd een centrale verhuisdag in waarbij we met een busje per ronde vijf nieuwe scholen bevoorraden met een kar en bollen. We vinden het ook prettig dat we de bollen elke keer bij dezelfde ondernemers kunnen halen. Bij ons is dat Horizon Flowers in Zwaagdijk of Niels Kreuk in Andijk. Als we afhankelijk zijn van gulle gevers per gemeente, kost het teveel tijd om iedereen daarvoor te benaderen.

Is het in De Noord heel anders qua bollenteelt?

Met ‘de Noord’ bedoelen de telers uit ‘de Zuid’ het Noorden van Noord Holland, zoals Breezand en de Zijpe. In deze regio worden, net als in de Bollenstreek, bollen geteeld, gepeld en geteld. Als klein jongetje ging ik vroeger weleens mee met de vrachtwagenchauffeur Bultsma om rieten manden met dikke bollen af te leveren in ‘De Zuid’, want zo noemden wij toen al de Bollenstreek. In de Zuid zaten de grote exporteurs, de HobaHo en CNB. Dan gingen we ’s morgens heel vroeg weg, want we moesten soms wel 15 adressen af. Dat waren lange, maar mooie dagjes uit. Ik woon nu zelf in Enkhuizen, dat is niet in de Noord maar in West Friesland. In deze regio worden vooral veel tulpenbloemen geteeld in tulpenbroeierijen. Dit levert veel snijtulp productie op.

Waarom moeten wij in de Bollenstreek ook een Tuinbouw Battle gaan organiseren?

Bij ons is het een groot succes. Het project laat kinderen op spelenderwijs zien hoe mooi tuinbouw is. Ik hoor moeders weleens tegen kinderen zeggen: ga maar niet in de tuinbouw werken, daar krijg je vieze handen van. Maar de kinderen en daardoor ook hun ouders, zien via de Tuinbouw Battle hoe groots en modern de tuinbouwsector is. En je krijgt er ook niet per se vieze handen van. Er komt veel meer bij kijken dan wroeten in de aarde. Kinderen nemen een kijkje in moderne en grote bedrijven met veel innovatie en technologie. En zo ontstaat een andere blik op de agrarische sector. Een investering in de toekomst dus. En dat is precies de reden waarom de Greenport Noord Holland Noord dit heeft opgezet.