In het project Remote Sensing voor Sierteelt onderzoeken telers, Unmanned Valley en Space Campus (met steun van Holland Rijnland en gemeente Katwijk) hoe je satelliet- en drone-technologie kunt inzetten om ziekten en plagen eerder te signaleren. Met eerder signaleren kun je gerichter actie ondernemen. Het hoofddoel: minder gewasbeschermingsmiddelen gebruiken én een gezond gewas.

Botrytis onder de loep

De keuze in dit project is op botrytis gevallen. Achteraf een goede keuze want in het voorjaar van 2023 was er vaak sprake van botrytis in het gewas. De drone kon hierdoor veel date verzamelen. Data is alleen nog geen informatie. Dat is de slag die nu gemaakt wordt: de duizenden foto’s die de drone maakte worden beoordeeld (annoteren) door de telers om te zien of er sprake is van botrytis. Dit is het handwerk wat ook bij aritificial intelligence hoort: het systeem voeden met informatie. Dit doen de telers samen met Walter Kort (projectleider vanuit Unmanned Valley).

De volgende stappen?

Deze beelden leiden uiteindelijk tot een model. Kan dit model accuraat botrytis herkennen? Dat gaan we in een volgend stadium onderzoeken. Je kunt dit model koppelen aan bescherming: eerder of gerichter.
Weer een stap verder: voorspellen waar – ook – botryrits ontstaat, door er meer sensoren aan te koppelen. Denk ook aan bodemsensoren, lokale weersomstandigheden.

Gerichte bescherming is al mogelijk: er kan per dop worden aangestuurd en er zijn al technieken waarbij niet gespoten wordt, maar de plant wordt aangetipt.

De telers

Daan van Steijn doet mee omdat hij ziet dat projecten als deze nodig zijn: de eisen die aan duurzaam (schoon) werken worden gesteld zijn om hoog gegaan. Daan ziet ook in dat je als ondernemer niet alleen de antwoorden zult vinden. Samenwerken met andere ondernemers en een innovatie-instelling als UMV is noodzakelijk.

Daan zoekt – als bestuurder van AJDB en vanuit zijn studieclub Bollenjongens – naar manieren om zijn bedrijfsvoering te verbeteren en in te spelen op eisen en wensen van de maatschappij.

Henk Verdegaal heeft zijn bedrijf de laatste jaren omgevormd: hij is minder verschillende gewassen gaan telen en terug gegaan naar een kleinere oppervlakte. Zijn belangrijkste drijfveer: meer rust in het bedrijf, voor zichzelf en zijn naasten én voor zijn medewerkers. Daardoor heeft hij ook wat meer tijd gekregen om te werken aan innovaties die zijn bedrijf, de sector en zijn omgeving verder helpen. Daarom doet hij mee aan dit project.

Daar past ook bij: op een andere manier de werkzaamheden uitvoeren: slimmer en gerichter en met minder belasting voor de grond. Daar is zijn machinepark op aangepast en daar passen ook drone- en sensortechnologie bij. Henk is al langer betrokken bij precisielandbouw: de stapjes die worden gezet gaan langzaam maar gestaag: er komen nieuwe technieken beschikbaar. Zo kan een drone al zelfstandig vliegen (vanuit wetgeving is een piloot nog nodig) en gaat AI er voor zorgen dat data sneller en beter wordt omzet in informatie die hem kan helpen in het nemen van zijn beslissingen.

Mooi voorbeeld wat Henk noemde uit een eerder project: door vanuit de lucht naar zijn velden te kijken kwam hij erachter dat er onregelmatiger geplant was dan hij dacht. Regelmatig planten leidt tot gelijkmatigere (en gemiddeld hogere) productie. Deze inzichten gaan ook helpen in gerichter gewasbescherming inzetten of in de beslissing dit niet te doen (waarbij je dan kunt vertrouwen op het model: je kunt langer wachten).

Slimmer omgaan met energie

Hoe kunnen deze telers met minder energie dezelfde productie en kwaliteit leveren, én de CO2-footprint verkleinen? De 65 soorten kleurige bloeiers worden door Europa geëxporteerd en moeten voldoen aan een bepaalde kwaliteit. Die kwaliteit kan geleverd worden door op een juiste manier warmte en licht te geven. De warmte wordt nu vooral gemaakt met de WKK (warmte-kracht-koppeling). Dat is een gasmotor waarmee elektriciteit geproduceerd wordt voor de belichting of voor het openbare elektriciteitsnet. De warmte die daarbij vrijkomt wordt weer gebruikt om de kas te verwarmen.

Kleine aanpassingen met grote impact

Daarnaast hangen de kassen vol met LED-lampen (deze zetten stroom veel efficiënter om in licht dan traditionele SON-T belichting), zijn er speciale energiebesparende schermdoeken geplaatst (dit bespaart elke nacht gas en in de winter is de besparing enorm) en volgen ze geregeld cursussen, zoals ‘Het nieuwe telen’, om te leren hoe je nóg slimmer om kunt gaan met de beschikbare energie. Alles om er voor te zorgen dat hun bedrijf op de juiste manier met energie, en dus ook de aarde, omgaat.

Aardwarmte als kans

In Nederland gaan we van het aardgas af en zo veel mogelijk over op duurzame energie. Een grote stap op het gebied van energiebesparing is het gebruik van aardwarmte en in de Duin- en Bollenstreek is aardwarmte een duurzaam alternatief om huizen, gebouwen en kassen zoals die van Gerben en Marcel te verwarmen.

Artikel Into Business

Het volledige artikel, en de andere artikelen vanuit Zakelijk Zuiniger, lees je hier.

Project Aardwarmte Rijnland

Met de lancering van het project Aardwarmte Rijnland is de volgende stap gezet om aardwarmte te kunnen leveren aan bedrijven en (bestaande en nieuwbouw) woningen vanaf de winter 2026-2027. Een kans die Marcel en Gerben met beide handen aanpakken om binnen hun bedrijfsvoering écht een verschil te maken.

Meer weten over het project Aardwarmte Rijnland? Kijk op www.aardwarmterijnland.nl.

Voor dit project hebben is er samengewerkt met Unmanned Valley, NL Space Campus, Gemeente Katwijk en Holland Rijnland. De eerste paar wintermaanden zijn voornamelijk achter een computerscherm geweest en werd er veel gesproken met telers en andere vakmensen. In deze periode zijn ook de concepten, software, hardware en alles wat nodig is, ontwikkeld om klaar te zijn voor de lente.

Verzamelen gegevens en labelen

De tweede sprint van het project draaide om het verzamelen van gegevens. Het droneteam heeft talloze testvluchten uitgevoerd om veel te leren over voornamelijk botrytis bij tulpen en hyacinten. De telers bekijken de verzamelde data (hoge resolutie afbeeldingen van de planten) en geven aan wat het AI-model (artificial intelligence systeem) hier ziet. Dit heet labelen en op deze manier wordt het systeem getraind, waardoor het ‘slimmer’ wordt en zelf kan gaan herkennen. De volgende stap is om dit in de praktijk uit te testen. Later kan dit gebruikt worden om er ook andere data aan te koppelen en voorspellingen te doen. Zo zijn er gedetailleerde kaarten gemaakt van de percelen met behulp van de multispectrale camera op de drone en kan er een vertaalslag gemaakt worden met satellietbeelden die meer kunnen vertellen over de algemene omstandigheden van het perceel vanwaar mogelijke risicogebieden aangewezen kunnen worden.

Na de zomer wordt deze fase van het project afgerond en komen er aanbevelingen voor een nieuwe fase. Het leerrendement is nu al ontzettend hoog en is duidelijk dat één teeltseizoen lang niet voldoende is om een doeltreffende toepassingen te ontwikkelen.

Project ‘Remote Sensing voor Sierteelt’

Meer over het project lees je hier op onze website.

Na de lancering tijdens Vier de Lente Festival is magazine YOUNG. in de hele regio huis-aan-huis verspreid. Ook zorgden initiatiefnemers Daan, Tim en Allan er voor dat het magazine ook terecht kwam bij belanghebbenden of beleidsmakers in allerlei lagen van de samenleving en politiek.
Wat nog ontbrak was een reisje naar Den Haag, om ook daar het magazine aan de man (of in dit geval: de vrouw) te brengen. Niemand minder dan Caroline van der Plas nam het magazine in ontvangst.

Warm ontvangst

Niemand minder dan Caroline van der Plas kwam de drie ophalen in de Statenpassage en nam ze direct mee naar de postvakkenkamer. De drie hadden ruim 50 magazines bij zich en hebben deze verspreid in de postvakken van diverse kamerleden. In het kantoor van Caroline hebben ze een gesprek gevoerd over het magazine en de sector.

Allan: “Het was een geslaagd bezoek. Echt iemand met de voeten in de klei en het was gewoon heel relaxed. We hebben een goed gesprek gevoerd en mochten nog even de Tweede Kamer in.”

Eind 2021 zijn kennisvragen opgehaald onder telers en andere ondernemers in de bollensector, waar onderzoekers van Naturalis Biodiversity Center en andere onderzoeksinstellingen mee aan de slag gingen. Het resultaat was een aantal specifieke kennisvragen. Op donderdag 1 juni werden de antwoorden en eindproducten op deze vragen gepresenteerd tijdens het GreenportLIVE evenement. Hierbij werd gekeken naar de uitdagingen die er zijn, waar winst te behalen valt en of er nog meer (specifiek) onderzoek op deze vragen nodig is.

Bodemkwaliteit en bodemleven

De opgehaalde kennisvragen gaan met name over bodemkwaliteit en bodemleven, met vragen als; hoe zet je hoge bodemkwaliteit in geld om? En leidt een betere bodemkwaliteit tot minder ziekteverwekkende organismen? En hoe meet je het bodemleven eigenlijk? Eén ding was duidelijk tijdens het evenement: bodemkwaliteit en bodemleven gaan hand in hand. De antwoorden op de kennisvragen zijn gegoten in overzichtelijke posters en rapporten, die tijdens de avond werden gepresenteerd door de betrokken onderzoekers. Opmerkelijk was hoe de gesprekken die hieruit voortvloeiden gingen over hóe we gezamenlijk verder aan de slag gaan met de opgedane kennis, en niet óf. 

Het is een ‘serious game’

“Biodiversiteit bepaalt de klimaatbestendigheid, en die twee samen bepalen onze toekomst”, zo vertelde wetenschappelijk directeur bij Naturalis en biodiversiteits-expert Koos Biesmeijer. Telers, ondernemers in de bollensector, overheid en omgeving hebben de taak om, ieder op hun eigen manier, daar een steentje aan bij te dragen. 

Om inzicht te krijgen in ieders rol, is als een van de eindproducten een Serious Game ontwikkeld door Erasmus Universiteit Rotterdam, Centrum voor Milieuwetenschappen Leiden en Naturalis. Tijdens de ‘Serious Game’, die de afgelopen maanden werd gespeeld met telers, wethouders, beleidsmedewerkers en natuurorganisaties, wordt zichtbaar op welke manier een bijdrage vanuit ieders rol invloed heeft op het gezamenlijk te bereiken resultaat. De game liet iedereen op speelse wijze inzien dat we er met elkaar voor kunnen zorgen dat we biodiversiteit en de leefbaarheid van de bollenstreek behouden, én nog verder kunnen verbeteren. Oftewel: “We winnen met z’n allen óf we verliezen met z’n allen.” 

Belang biodiversiteit en circulariteit

Al met al werd duidelijk hoe biodiversiteit en circulariteit essentieel zijn voor de toekomst van de Bollenstreek. De aanwezigen uitten dat ze vanuit de lopende trajecten, zoals Vitale Teelt en Living Lab B7, met elkaar willen blijven werken aan oplossingen voor een vitale bollensector in de regio. De omgeving en haar bewoners leveren daarin een cruciale bijdrage aan het creëren van die circulaire economie.

Meer informatie en posters

In het project ‘Samen naar een circulaire Bollenstreek’ werken ondernemers, bedrijven, lokale overheden en kennispartijen samen om bij te dragen aan een winstgevende, natuurinclusieve bollenteelt. Benieuwd naar de eindproducten (vier posters en vier rapporten) van dit project? Bekijk ze op www.naturalis.nl/wetenschap/bloeiende-bollenstreek (hier zijn ze ook te downloaden).

Onderbroeken Challenge

In oktober 2023 start de ‘Onderbroeken Challenge’. Meld je hiervoor aan bij Eva van der Kwast, via eva@greenportdb.nl. De challenge start 12 oktober 2023.

Gemaakte opname

Tijdens het evenement is er een opname gemaakt van het plenaire gedeelte. Die opname vind je op ons YouTube-kanaal. De aftermovie bekijk je gemakkelijk hier.